VSME wskazówki

VSME — Wskazówki praktyczne

Commission Recommendation (EU) 2025/1710 · Polski

To jest nieoficjalna wersja tekstu. Oficjalną wersję można znaleźć w EUR-Lex.

Moduł podstawowy: wytyczne

Wytyczne zawarte w poniższych sekcjach mają na celu ułatwienie stosowania wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat zrównoważonego rozwoju zawartych w pkt 21–43 załącznika I do zalecenia Komisji w sprawie dobrowolnego standardu sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich jednostek.
Poniższe wytyczne mają stanowić część ekosystemu, który może również obejmować dalsze wytyczne wspierające opracowane przez EFRAG, dalsze narzędzia cyfrowe i wsparcie procesu wdrażania (działania edukacyjne, zaangażowanie zainteresowanych stron), aby ułatwić zrozumienie niektórych technicznych elementów zawartych w wytycznych.
Niniejsze wytyczne stanowią wsparcie dla jednostek pragnących stosować moduł podstawowy.
B1

Podstawa sporządzenia

Ujawniając formę prawną jednostki zgodnie z przepisami krajowymi na podstawie pkt 24 lit. e) ppkt (i), jednostka może wybrać jedną z następujących struktur:
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
jednoosobowa działalność gospodarcza,
spółka jawna,
spółdzielnia,
inne (należy określić na podstawie krajowych regulacji dotyczących form prawnych).
Jednostka zgłasza kod(y) NACE (Nomenclature statistique des Activités économiques dans la Communauté Européenne) jednostki zgodnie z pkt 24 lit. e) ppkt (ii), które są stosowane w Unii Europejskiej do celów klasyfikacji działalności gospodarczej. Kody te zapewniają ujednolicone ramy klasyfikacji działalności gospodarczej w poszczególnych sektorach, co umożliwia porównywalność między różnymi państwami UE i wzajemne zrozumienie.
Kod NACE składa się z 2 do 5 cyfr, w zależności od poziomu szczegółowości, z jakim identyfikowana jest działalność gospodarcza. Wykaz kodów NACE znajduje się w następującym dokumencie: rozporządzenie (UE) 2023/137.

Numer poziomu

Identyfikator

Opis

1

Sekcja

Sekcje są oznaczone jednoliterowymi symbolami i określają 21 ogólnych obszarów działalności gospodarczej, takich jak rolnictwo, przemysł wytwórczy lub handel.

2

Dział

Dział jest oznaczony dwucyfrowym kodem numerycznym i określa konkretny sektor w ramach ogólnego obszaru działalności gospodarczej. Wyróżniono łącznie 88 działów.

3

Grupa

Grupa jest oznaczona trzycyfrowym kodem numerycznym (uwzględniając również dwie cyfry oznaczające dział) i określa konkretny obszar w ramach sektora. Wyróżnia się około 270 grup.

4

Klasa

Klasa jest oznaczona czterocyfrowym kodem numerycznym (z uwzględnieniem cyfr oznaczających dział i grupę) i określa konkretną działalność w ramach grupy. Wyróżnia się około 450 klas.

Przy ujawnianiu liczby pracowników zgodnie z pkt 24 lit. e) ppkt (v) ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC) oznacza liczbę stanowisk w pełnym wymiarze czasu pracy w jednostce. EPC można obliczyć, dzieląc zaplanowane godziny pracy pracownika (łączną rzeczywistą liczbę godzin przepracowanych w tygodniu) przez liczbę godzin pracy obowiązujących u pracodawcy odpowiadającą pełnemu tygodniowemu wymiarowi czasu pracy (łączną liczbę godzin przepracowanych przez pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy). Na przykład pracownik, który pracuje 25 godzin tygodniowo w przedsiębiorstwie, gdzie tydzień pracy w pełnym wymiarze godzin wynosi 40 godzin, odpowiada 0,625 EPC (tj. 25/40 godzin).
Liczba zatrudnionych to łączna liczba osób zatrudnionych przez jednostkę, zgłoszona na koniec okresu sprawozdawczego lub jako średnia w całym okresie sprawozdawczym.
Ujawniając kraj, w którym jednostka prowadzi główną działalność i w którym są zlokalizowane jej znaczące aktywa zgodnie z pkt 24 lit. e) ppkt (vi) i (vii), jednostka ujawnia te informacje w odniesieniu do każdej ze swoich lokalizacji, korzystając z poniższej tabeli:

Lokalizacje

Adres

Kod pocztowy

Miasto

Kraj

Współrzędne (położenie geograficzne)

Siedziba statutowa (np.)

Magazyn (np.)

Zakład przemysłowy (np.)

Położenie geograficzne jednostki ma stanowić cenny punkt danych dla zainteresowanych stron przy ocenie ryzyka i możliwości związanych z MŚP, w szczególności w odniesieniu do kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, wody, ekosystemów i różnorodności biologicznej.
Położenie geograficzne podaje się w punktach przestrzennych w odniesieniu do pojedynczych obiektów lub w punktach wielokątnych określających granice większych lokalizacji niestanowiących zwartego obiektu, takich jak gospodarstwo, kopalnia lub zakład. Jednostka może również przedstawić zestaw punktów, aby umożliwić łatwą identyfikację danego obszaru. Punkty przestrzenne podaje się jako współrzędne z dokładnością do pięciu miejsc po przecinku (np. 0° 00′ 0,036′′).
Ujawniając położenie geograficzne lokalizacji będących własnością jednostki, czy też dzierżawionych lub zarządzanych przez jednostkę, jednostka uwzględnia współrzędne lokalizacji w tabeli przedstawionej w pkt 73. Jednostka może korzystać z narzędzi map internetowych w celu określenia współrzędnych lokalizacji, których jest właścicielem, dzierżawcą lub zarządcą. Jednostka może również korzystać z wszelkich odpowiednich narzędzi lub platform oprogramowania, aby dokładnie określić granice lub obszar większych lokalizacji.
W odniesieniu do pkt 25 certyfikacja związana ze zrównoważonym rozwojem może obejmować zarejestrowane oznakowania ekologiczne w ramach unijnego, krajowego lub międzynarodowego systemu oznakowania, odpowiadające głównej działalności MŚP. Na przykład oznakowanie ekologiczne UE obejmuje określone produkty, takie jak tekstylia i obuwie, pokrycia (np. drewniane pokrycia podłogowe), środki czystości i higieny osobistej, sprzęt elektroniczny lub meble. W celu uzyskania dalszych informacji jednostka może zapoznać się z grupami produktów i katalogiem produktów opatrzonych oznakowaniem ekologicznym UE.
B2

Praktyki, polityki i przyszłe inicjatywy na rzecz przejścia na bardziej zrównoważoną gospodarkę

Zgłaszając punkty danych B2, jednostki mogą korzystać z poniższego wzoru formularza.

Czy jednostka dysponuje praktykami/politykami/przyszłymi inicjatywami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju, które odnoszą się do następujących kwestii w zakresie zrównoważonego rozwoju?

[TAK/NIE]

Czy są one publicznie dostępne?

[TAK/NIE]

Czy w ramach tych polityk przyjęto jakiekolwiek cele?

[TAK/NIE]

Zmiana klimatu

Zanieczyszczenie

Woda i zasoby morskie

Bioróżnorodność i ekosystemy

Gospodarka o obiegu zamkniętym

Własne zasoby pracownicze

Osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości

Dotknięte społeczności

Konsumenci i użytkownicy końcowi

Postępowanie w biznesie

Jeżeli jednostka jest spółdzielnią, może ujawnić informacje na temat:
efektywnego udziału pracowników, użytkowników lub innych zainteresowanych stron lub społeczności w ładzie korporacyjnym;
inwestycji finansowych w kapitał lub aktywa podmiotów gospodarki społecznej, o których mowa w zaleceniu Rady z dnia 29 września 2023 r. (z wyłączeniem darowizn i składek); oraz
wszelkich ograniczeń w podziale zysków związanych z wzajemnym charakterem lub specyfiką działalności polegającej na świadczeniu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG).

Wytyczne dotyczące własnych zasobów pracowniczych, osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości, dotkniętych społeczności oraz konsumentów oraz użytkowników końcowych

Aby zrozumieć kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem odnoszące się do praw społecznych i praw człowieka, należy zapoznać się z wykazem ewentualnych zagadnień dotyczących zrównoważonego rozwoju w dodatku B. Wykaz ten może ułatwić ustalenie, czy polityki, praktyki lub przyszłe inicjatywy mają na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla praw człowieka w sposób kompleksowy, czy też są ograniczone do określonych grup dotkniętych zainteresowanych stron (np. pracowników na wyższym szczeblu łańcucha wartości). Ujawniając te informacje, jednostki mogą również wskazać, czy dysponują procedurą rozpatrywania skarg związanych z prawami człowieka.
B3

Energia i emisje gazów cieplarnianych

Wpływ na klimat: zużycie energii i emisje gazów cieplarnianych

Zgodnie z pkt 29 i 30 jednostka ujawnia informacje na temat swojego wpływu na klimat, podając informacje na temat zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych. Niniejsze wytyczne dotyczące ujawniania informacji w pkt B3 nie stanowią dodatkowego punktu danych w stosunku do ujawniania informacji w pkt 29 (dotyczących zużycia energii) i pkt 30 (dotyczących emisji gazów cieplarnianych), lecz raczej odzwierciedlają nadrzędny cel i zapewniają kontekst podstawowego ujawniania informacji w pkt B3.

Zużycie energii

Wpływ na klimat jest w znacznym stopniu zależny od zużycia energii. W związku z tym należy ujawnić zarówno ilość, jak i rodzaj energii – np. energia z paliw kopalnych, takich jak węgiel, ropa naftowa i gaz, w porównaniu z energią ze źródeł odnawialnych – oraz koszyk zużytej energii. Przykłady ujawnianych informacji na temat energii obejmują dane dotyczące całkowitego zużycia energii w podziale na paliwa kopalne i energię elektryczną. Można stosować inne podziały, takie jak zużycie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych zakupionej lub produkowanej samodzielnie. Poniżej przedstawiono przykład informacji wymaganych w pkt 29.

Zużycie energii ze źródeł odnawialnych (MWh)

Zużycie energii ze źródeł nieodnawialnych (MWh)

Całkowite zużycie energii w 202(x) (MWh)

Energia elektryczna (według danych zawartych w rachunkach za media)

300

186

486

Paliwa

3

7

10

Jeżeli jednostka nabywa paliwa kopalne (np. gaz ziemny, ropę naftową) lub paliwa odnawialne (np. biopaliwa, takie jak biodiesel i bioetanol) do wytwarzania energii elektrycznej, ciepła lub chłodzenia na własne potrzeby, powinna unikać podwójnego liczenia. W związku z tym jednostka ujmuje wartość energetyczną zakupionego paliwa wyłącznie jako zużycie paliwa, ale nie uwzględnia ani nie zgłasza ponownie własnego zużycia energii elektrycznej i ciepła wytworzonego z tego paliwa. Jeżeli jednostka produkuje energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii, takich jak energia słoneczna lub wiatrowa, i gdy zużycie paliwa nie jest konieczne, jednostka rozlicza ilość energii elektrycznej wytworzonej i zużytej jako zużycie energii elektrycznej.
Image 1

Jednostka nie kompensuje własnego zużycia energii poprzez własną produkcję energii, nawet jeżeli wyprodukowana na miejscu energia jest sprzedawana stronie trzeciej i przez nią wykorzystywana. Jednostka unika również podwójnego liczenia zużycia paliwa przy ujawnianiu informacji o zużyciu energii wyprodukowanej samodzielnie. Jeżeli jednostka produkuje energię elektryczną z nieodnawialnego lub odnawialnego źródła paliwa, a następnie zużywa wyprodukowaną energię elektryczną, zużycie energii liczy się wyłącznie raz w ramach zużycia paliwa. Udział zużycia energii odnawialnej można obliczyć na podstawie gwarancji pochodzenia, certyfikatów energii odnawialnej lub składu energii elektrycznej podanego w rachunku za energię elektryczną. Rachunek za energię elektryczną może odnosić się do zużytych jednostek energii elektrycznej oraz określać procentowy udział energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Może wyglądać tak, jak na powyższym wykresie.
Przygotowując informacje na temat zużycia energii wymagane zgodnie z pkt 29, jednostka wyklucza surowce i paliwa, które nie są spalane do celów produkcji energii. Jednostka, która zużywa paliwo jako surowce, może ujawnić informacje na temat tego zużycia oddzielnie od wymaganych ujawnień.

Przeliczanie różnych jednostek energii

Jednostki zgłaszają swoje zużycie energii w postaci energii końcowej, rozumianej jako ilość energii dostarczonej do jednostki, na przykład liczby megawatogodzin (MWh) energii elektrycznej zakupionej z pary przemysłowej pochodzącej z pobliskiego zakładu przemysłowego lub oleju napędowego zakupionego na stacjach benzynowych. Pod pojęciem elektryczności rozumie się wyraźnie ciepło, parę i chłodzenie. Paliwem jest wszystko, co ulega spaleniu, np. gaz, gaz ziemny, biomasa itp.
W pkt 29 wskazano MWh jako jednostkę preferowaną do pomiaru zużycia energii. W przypadku paliwa lub biomasy dane wyrażone w innych jednostkach, takich jak wartość energetyczna (np. kJ, Btu), objętość (np. litry, m3) lub masa (np. tony metryczne, krótkie tony), należy przeliczyć na MWh.
W odniesieniu do zużycia paliwa mierzonego według masy (np. drewno, węgiel) jednostka powinna:
uzyskać wartość kaloryczną netto (np. kJ/tonę metryczną, TJ/Gg) paliwa (może to być typowa wartość opublikowana w wiarygodnych źródłach, np. IPCC, lub może być podana przez dostawcę lub uzyskana we własnym zakresie);
przeliczyć wartość kaloryczną netto na MWh/tonę, na przykład:1 TJ = 1012 J = 277,78 MWh; 1 Gg = 109g = 1 000 t;11,9 TJ/Gg = 11,9 * 277,78/1 000 t = 3,31 MWh/tonę; oraz
obliczyć wartość energetyczną masy, na przykład: 1 245 345 t * 3,31 MWh/tonę = 4 117 111 MWh.
W przypadku paliwa ciekłego jednostki powinny:
przeliczyć informacje o objętości na masę, mnożąc objętość przez gęstość paliwa, na przykład:Olej napędowy = 4 456 000 l; Gęstość oleju napędowego = 0,84 kg/l; 4 456 000 (l) * 0,84 (kg/l) = 3 743 040 kg = 3 743 t;
obliczyć wartość energetyczną, mnożąc masę przez wartość kaloryczną netto, na przykład 3 743 [t] * 43 [TJ/Gg] = 3 743 t * 43 TJ/(1 000 [t]) = 160,95 [TJ]; oraz
przeliczyć TJ na MWh, na przykład 1 TJ = 1012 J = 277,778 MWh160,95 [TJ] = 277,78 [MWh/TJ] * 160,95 [TJ] = 44 708 MWh.

Źródło dokumentacji:

Dane

Źródło dokumentacji

CDP

Uwaga techniczna CDP: Przeliczanie danych dotyczących paliwa na MWh

Emisje gazów cieplarnianych

Jeżeli chodzi o emisje gazów cieplarnianych brutto wynikające z działalności jednostki, wymóg określony w pkt 30 opiera się na definicjach i zasadach protokołu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych, stanowiącego główny standard rozliczania emisji gazów cieplarnianych. Zgodnie z ust. 30 jednostki ujawniają informacje na temat swoich emisji gazów cieplarnianych zakresu 1 i 2. Emisje gazów cieplarnianych zakresu 1 obejmują emisje bezpośrednie ze źródeł, które stanowią własność jednostki lub są przez nią zarządzane. Emisje zakresu 2 to pośrednie emisje gazów cieplarnianych wynikające z działalności przedsiębiorstwa sprawozdającego (ponieważ pochodzą one ze zużytej przez jednostkę energii), które jednak występują w źródłach będących własnością innego przedsiębiorstwa lub przez nie zarządzanych. W poniższych sekcjach przedstawiono dalsze wytyczne dotyczące sposobu obliczania emisji zakresu 1 i 2.
Emisje zakresu 1 i 2 można zgłaszać w następującym formacie.

Emisje gazów cieplarnianych w 202(x) r. (tCO2e)

Zakres 1

45

Zakres 2

6

Ogółem

51

Protokół dotyczący emisji gazów cieplarnianych jest globalnym standardem pomiaru i zgłaszania emisji gazów cieplarnianych oraz zarządzania takimi emisjami przy zapewnieniu spójności i przejrzystości. Standard korporacyjny obejmuje wytyczne dotyczące emisji zakresów 1, 2 i 3 dla przedsiębiorstw i innych organizacji (organizacji pozarządowych, rządu itp.).
Aby zapewnić rzetelne zgłoszenie emisji jednostki, w protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych ustanowiono wykaz zasad sprawozdawczości:
istotność: zapewnienie, aby wykaz gazów cieplarnianych odzwierciedlał emisje gazów cieplarnianych organizacji;
kompletność: zapewnienie, aby wykaz gazów cieplarnianych uwzględniał wszystkie źródła emisji gazów cieplarnianych i działania w wybranych granicach;
spójność: zapewnienie spójności zastosowanej metodyki, aby umożliwić porównania w miarę upływu czasu;
przejrzystość: ujawnienie założeń, odniesień i metod stosowanych przy obliczaniu emisji gazów cieplarnianych; oraz
dokładność: zapewnienie, aby dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych były wystarczająco precyzyjne, aby umożliwić użytkownikom podejmowanie decyzji.
Alternatywnie w stosunku do protokołu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych jednostki mogą skorzystać z normy ISO 14064-1, jeżeli norma ta bardziej odpowiada ich potrzebom w zakresie ujawniania informacji.
Przy ujawnianiu informacji na temat emisji gazów cieplarnianych należy określić odpowiednie granice, aby zapewnić poprawność wykazu gazów cieplarnianych i uniknąć podwójnego liczenia emisji. W protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych określono dwa główne rodzaje granic – granice organizacyjne i granice operacyjne.
Image 2

Image 3

Granice organizacyjne: w protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych zdefiniowano je jako granice, które określają operacje własne jednostki sprawozdającej lub operacje przez nią kontrolowane, w zależności od przyjętego podejścia w zakresie konsolidacji. Wyróżnia się dwa podejścia do konsolidacji emisji – podejście oparte na udziale w kapitale i podejście oparte na kontroli. Jednostka wybiera podejście, które odzwierciedla jej sytuację.
Podejście oparte na udziale w kapitale odnosi się do zgłaszania emisji gazów cieplarnianych z prowadzonych operacji proporcjonalnie do udziału kapitału posiadanego przez jednostkę w danej operacji.
Stosując podejście oparte na kontroli, jednostka uwzględnia emisje gazów cieplarnianych z operacji, nad którymi ma kontrolę finansową lub operacyjną. Na potrzeby konsolidacji i uwzględnienia swoich emisji w sprawozdaniu przedsiębiorstwa posługują się kryteriami kontroli operacyjnej lub finansowej.
Kontrola finansowa oznacza, że jednostka sprawuje kontrolę finansową nad operacją, jeżeli jednostka ma możliwość kierowania polityką finansową i operacyjną w ramach tej operacji w celu uzyskania korzyści ekonomicznych z działalności jednostki.
Kontrola operacyjna oznacza, że jednostka sprawuje kontrolę operacyjną nad daną operacją, jeżeli jednostka lub jedna z jej jednostek zależnych posiada pełne prawo do wprowadzania i wdrażania własnej polityki operacyjnej w ramach tej operacji.
Granice operacyjne: w protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych zdefiniowano je jako granice, które określają emisje bezpośrednie i pośrednie związane z operacjami własnymi jednostki sprawozdającej lub operacjami przez nią kontrolowanymi. Ocena ta daje jednostce możliwość ustalenia, które operacje i źródła powodują emisje bezpośrednie (zakres 1) i pośrednie (zakres 2 i zakres 3), oraz decydowania o tym, które emisje pośrednie wynikające z operacji jednostki należy uwzględnić.
Ustalenia dotyczące granic muszą być zgodne z zasadami opisanymi powyżej (spójność w miarę upływu czasu, przejrzystość dokumentowania i kompletność); przedstawiono je na poniższym wykresie (1).
W protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych wprowadzono również wytyczne i działania, które należy podjąć, aby zidentyfikować, obliczyć i śledzić emisje gazów cieplarnianych zgodnie z wykresem poniżej (2).
W ramach inicjatyw prywatnych i publicznych opracowano różne narzędzia, aby pomóc jednostkom w opracowaniu wykazu emisji gazów cieplarnianych i ułatwić radzenie sobie z wyzwaniami związanymi z jego przygotowaniem. EFRAG publikuje na swojej stronie internetowej zestaw sugerowanych kalkulatorów emisji gazów cieplarnianych.

Wytyczne dotyczące emisji zakresu 1 i emisji zakresu 2 według metody opartej na lokalizacji

Typowe emisje zakresu 1 obejmują emisje CO2 (jak również CH4 i N2O) związane ze spalaniem paliw (np. w kotłach, piecach, przez pojazdy itp.) oraz emisje niezorganizowane z klimatyzacji i procesów przemysłowych.
Emisje zakresu 2 według metody opartej na lokalizacji obejmują emisje z zużycia przez jednostkę sprawozdającą zakupionej lub pozyskanej energii elektrycznej, ciepła, pary wodnej lub chłodzenia. Odzwierciedlają średnią intensywność emisji z sieci, w których występuje zużycie energii, i wykorzystują głównie dane dotyczące średniego współczynnika emisji z sieci. Typowe źródła emisji zakresu 2 odnoszą się do każdego wyposażenia, które zużywa energię elektryczną (silniki elektryczne, oświetlenie, budynki itp.), ciepło (ogrzewanie w procesach przemysłowych, budynkach itp.), parę wodną (procesy przemysłowe) i chłodzenie (procesy przemysłowe, budynki itp.).
Emisje gazów cieplarnianych można ocenić na kilka sposobów, w tym za pomocą obliczeń, pomiarów lub przy użyciu obu tych metod. Popularnym podejściem jest obliczanie emisji z wykorzystaniem współczynników emisji (EF), które mogą obejmować współczynnik globalnego ocieplenia (GWP) gazów cieplarnianych. Można również zastosować bezpośrednie pomiary przy użyciu czujników (przepływu i stężenia). W poniższej tabeli podsumowano najczęściej stosowane metody.

Metoda oceny gazów cieplarnianych

Szczegółowe informacje

Wymagane dane

Pomiary

Pomnożenie ilości gazów mierzonych bezpośrednio przez odpowiadający im współczynnik globalnego ocieplenia

Bezpośrednia ilość emitowanego gazu uzyskana z pomiaru gazów (przepływ, stężenie, objętość)

Współczynnik globalnego ocieplenia (GWP) gazów

Obliczenia

Pomnożenie danych dotyczących działalności przez współczynnik emisji (EF), który uwzględnia współczynnik globalnego ocieplenia (GWP)

Dane dotyczące działalności

Współczynnik emisji (EF)

W powyższej tabeli wprowadzono następujące terminy:
dane dotyczące działalności, które zazwyczaj odpowiadają ilości zużytego paliwa. Mogą być wyrażone w jednostkach energii (np. MWh), objętości (np. m3 lub l) lub masy (np. w tonach lub kg). Jednostka może je uzyskać na podstawie rachunków za zakup paliwa lub rachunków za media;
współczynnik globalnego ocieplenia, który określa w ujęciu ilościowym wpływ danego gazu cieplarnianego na klimat w porównaniu z równoważną jednostką dwutlenku węgla; oraz
współczynniki emisji (EF), określające w ujęciu ilościowym ilość emitowanych gazów cieplarnianych przypadającą na jednostkę działalności. Współczynniki emisji często uwzględniają współczynnik globalnego ocieplenia gazów cieplarnianych, a wówczas jednostka nie musi uwzględniać tego współczynnika.
Poniższa tabela zawiera niewyczerpujący wykaz źródeł, w których jednostki mogą uzyskać zarówno współczynniki emisji (EF), jak i współczynnik globalnego ocieplenia (GWP). Jednostki mogą również korzystać z wiarygodnych źródeł krajowych, które mogą lepiej odzwierciedlać ich sytuację.

Współczynnik emisji (EF)

ADEME – Base Empreinte®

IPCC – Emissions Factor Database (baza danych dotyczących współczynników emisji)

IPCC – Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories (wytyczne dotyczące krajowych wykazów gazów cieplarnianych)

Association of Issuing Bodies (AIB) – Residual Mix Grid Emission Factors (wskaźniki pozostałych emisji w koszyku energii z sieci)

JRC – Historical GHG emissions factor for electricity consumption (historyczny współczynnik emisji gazów cieplarnianych w odniesieniu do zużycia energii elektrycznej)

MAE – Roczne współczynniki emisji gazów cieplarnianych z produkcji energii elektrycznej i ciepła dla różnych krajów świata (płatny zestaw danych)

Współczynnik globalnego ocieplenia (GWP)

IPCC – Global Warming Potential (współczynnik globalnego ocieplenia)

Jednostki mogą również znaleźć więcej wytycznych i narzędzi dotyczących sposobu postępowania i sprawozdawczości w zakresie swoich emisji gazów cieplarnianych i wpływu na klimat na stronie internetowej SME Climate Hub.

Przykład obliczenia emisji zakresu 1

Przedsiębiorstwo A spala olej opałowy nr 4 w kotle przemysłowym. Na potrzeby rachunkowości finansowej rejestruje ponoszone koszty, a do celów rozliczania emisji gazów cieplarnianych na podstawie rachunków za paliwo rejestruje dane dotyczące objętości (m3). Na podstawie rachunków określa roczną objętość zakupionego oleju opałowego, a ponadto rejestruje stan zapasów oleju opałowego w pierwszym dniu kalendarzowym roku. W 2023 r. przedsiębiorstwo zakupiło 100 m3 oleju opałowego. Z prowadzonych rejestrów wynika, że 1 stycznia 2023 r. przedsiębiorstwo posiadało w zbiornikach 2,5 m3, a 1 stycznia 2024 r. – 1 m3. W związku z tym przedsiębiorstwo ustala (na podstawie ilości zakupionej i stanu zapasów), że w 2023 r. zużyło 101,5 m3 oleju opałowego.
Korzystając z wykazu współczynników emisji IPCC (tabela 2.3, s. 2.18), przedsiębiorstwo szacuje swój współczynnik emisji w odniesieniu do mieszanki oleju napędowego i oleju resztkowego w równej proporcji na 75,75 t CO2/TJ, a na podstawie opublikowanych statystyk dotyczących energii określa, że wartość kaloryczna paliwa wynosi 0,03921 TJ/m3. Biorąc pod uwagę, że współczynnik globalnego ocieplenia CO2 wynosi jeden, emisje CO2 dla tego konkretnego źródła zakresu 1 wynoszą:101,5 m3 * 0,03921 TJ/m3 * 75,75 t CO2/TJ * 1 = 301,5 t CO2
Aby dane były kompletne, w tym przykładzie obliczono również emisje CH4 i N2O. Według wykazu współczynników emisji IPCC emisje te wynoszą odpowiednio 3 kg CH4/TJ i 0,6 kg N2O/TJ, zatem kształtują się w następujący sposób:Emisje CH4 = 101,5 m3 * 0,03921 TJ/m3 * 3 kg CO2/TJ * 29,8 = 0,36 tCO2eEmisje N2O = 101,5 m3 * 0,03921 TJ/m3 * 0,6 kg CO2/TJ * 273 = 0,65 tCO2e
Jak wspomniano, emisje CH4 i N2O dodają około 1 t tCO2e do ilości CO2 wynoszącej 301,5 tCO2, co stanowi około 0,3 % całkowitej ilości. Można to uznać za wartość mieszczącą się w granicach dopuszczalnego błędu sprawozdawczego, zatem można było pominąć obliczanie tej wartości i jej zgłoszenie. Współczynniki globalnego ocieplenia dla CH4 i N2O pochodzą z szóstego sprawozdania z oceny IPCC, rozdział 7SM.

Przykład obliczenia emisji zakresu 2

Przedsiębiorstwo A zajmuje budynek biurowy o powierzchni 2 000 m2 w Paryżu, gdzie płaci za energię elektryczną zużywaną na potrzeby centralnego ogrzewania i chłodzenia, oświetlenia, pracy komputerów i innego sprzętu elektrycznego, takiego jak urządzenia elektryczne. Na podstawie rachunków za media oszacowano, że w 2022 r. w budynku zużyto 282 MWh energii elektrycznej. Stosując współczynnik emisji wynoszący 73 g CO2eq/kWh dla Francji w 2022 r., oszacowano, że emisje zakresu 2 w odniesieniu do zużycia energii elektrycznej w budynku wynoszą:
Formula

Jednostki mogą również chcieć przedstawić dane liczbowe na temat swoich emisji zakresu 2 według metody opartej na rynku. Współczynniki emisji gazów cieplarnianych zakresu 2 według metody opartej na rynku odzwierciedlają ustalenia umowne jednostki z jej dostawcami energii. Współczynniki emisji według metody opartej na rynku mogą pochodzić od dostawców energii elektrycznej lub ciepła, mogą r ównież wynikać z własnego zakupu certyfikatów Energy Attribute Certificates lub umów zakupu energii elektrycznej (PPA) bądź z wykorzystania współczynników pozostałych emisji w koszyku energii (AIB, 2024).
B4

Zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby

Wytyczne dotyczące tego, które jednostki muszą zgłaszać zanieczyszczenia i o jakich zanieczyszczeniach muszą informować.

Pkt 32 stanowi, że jednostka ujawnia zanieczyszczenia, które emituje do powietrza, wody i gleby w ramach własnych operacji, jeżeli istnieje już obowiązek przekazywania takich informacji właściwym organom wynikający z przepisów lub systemu zarządzania środowiskowego. Oznacza to, że jednostka najpierw ocenia, czy przekazuje już takie informacje w związku z wymogiem wynikającym z przepisów, czy też dobrowolnie. Jeżeli jednostka przekazuje już informacje na temat emisji zanieczyszczeń (lub jest do tego prawnie zobowiązana), wówczas przedstawia dalsze informacje na temat takich emisji zgodnie z wymogami określonymi w pkt 32. Jeżeli jednak jednostka nie przekazuje jeszcze takich informacji (i nie jest do tego prawnie zobowiązana), powinna po prostu odnotować ten fakt.
Zasadniczo oczekuje się, że wymóg ten będzie miał zastosowanie do jednostek, które są operatorami instalacji przemysłowych, lub do gospodarstw prowadzących intensywną hodowlę zwierząt gospodarskich objętych dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych i emisji pochodzących z chowu zwierząt gospodarskich (IED 2.0 – dyrektywa (UE) 2024/1785), zmieniającą dyrektywę w sprawie emisji przemysłowych (IED – dyrektywa 2010/75/UE). Dyrektywa IED 2.0 ma zastosowanie do około 75 000 instalacji w Europie i obejmuje takie rodzaje działalności jak spalanie paliw w kotłach o mocy znamionowej ponad 50 MW, odlewnictwo w odlewniach metali, przetwarzanie metali nieżelaznych, produkcja wapna, produkcja wyrobów ceramicznych przez wypalanie, produkcja środków ochrony roślin lub produktów biobójczych, chów wszelkiej kombinacji świń lub drobiu wynoszący co najmniej 380 DJP, garbowanie skór, działalność rzeźni itp. W takich przypadkach instalacja podlega już obowiązkowi zgłaszania właściwym organom zanieczyszczeń uwalnianych do powietrza, wody i gleby, a dane te są publicznie dostępne na portalu ustanowionym na podstawie rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Portalu Emisji Przemysłowych (IEPR – rozporządzenie 2024/1244/UE), zastępującym Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR – rozporządzenie 166/2006/WE). Przedsiębiorstwa, które prowadzą działalność w więcej niż jednym zakładzie, nie muszą zgłaszać w ramach E-PRTR swoich skonsolidowanych emisji generowanych w całym przedsiębiorstwie, ponieważ składają sprawozdania wyłącznie na poziomie zakładu. Niniejszy standard wymaga zgłaszania całkowitej ilości zanieczyszczeń we wszystkich zakładach. Podobnie przedsiębiorstwa będące właścicielami zakładu, ale nieprowadzące w nim działalności, nie muszą przekazywać informacji do E-PRTR, ale oczekuje się, że będą ujawniać emisje z zakładów będących ich własnością w swoim sprawozdaniu w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Analogiczny obowiązek dotyczy również sytuacji, w których stwierdzono, że jednostka musi monitorować i zgłaszać zanieczyszczenia wymienione w E-PRTR w ramach systemu zarządzania środowiskowego, takiego jak na przykład system ekozarządzania i audytu (EMAS) lub certyfikacja ISO 14001. Są to zasadniczo istotne aspekty, które jednostka powinna uwzględnić w swoim sprawozdaniu w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Jeżeli jednostka posiada tylko jeden zakład lub prowadzi działalność tylko w jednym zakładzie i jeżeli jej dane dotyczące zanieczyszczeń są już publicznie dostępne, jednostka może odnieść się do dokumentu, w którym takie informacje są zawarte, zamiast ponownie je zgłaszać. Podobnie, jeżeli jednostka publikuje sprawozdanie obejmujące całą organizację, takie jak na przykład sprawozdanie EMAS zawierające dane dotyczące zanieczyszczeń, może włączyć je do sprawozdania w zakresie zrównoważonego rozwoju przez odniesienie.
Aby zgłosić informacje na temat zanieczyszczeń w sprawozdaniu w zakresie zrównoważonego rozwoju, jednostka powinna wskazać rodzaj zgłaszanego materiału zanieczyszczającego wraz z ilością tego materiału emitowaną do powietrza, wody i gleby w odpowiedniej jednostce masy (np. t lub kg).
Poniżej podano przykład, w jaki sposób jednostki mogą przedstawiać informacje na temat swoich emisji do powietrza, wody i gleby w podziale na rodzaje zanieczyszczeń.

Czynnik zanieczyszczający

Emisje [kg]

Typ uwolnienia (powietrze, woda, gleba)

Np. kadm i jego związki

10

Woda

Typ czynnika zanieczyszczającego 2

Typ czynnika zanieczyszczającego 3

W odniesieniu do rodzajów zanieczyszczeń, które należy uwzględnić w sprawozdaniu na podstawie pkt 32, jednostka może odnieść się do następujących głównych czynników zanieczyszczających, które są obecnie objęte prawem UE. Niemniej jednak każda jednostka powinna uwzględnić konkretne czynniki zanieczyszczające objęte ustawodawstwem w swoich odpowiednich jurysdykcjach.
Przykłady kluczowych czynników zanieczyszczających uwalnianych do powietrza (dyrektywa (UE) 2024/299; rozporządzenie (UE) 2024/1244; Zanieczyszczenie powietrza z kluczowych sektorów, KE, 2024 r.; Źródła i emisje czynników zanieczyszczenia powietrza w Europie, Europejska Agencja Środowiska, 2022 r.): tlenki siarki (SOx/SO2 – np. z wytwarzania energii i ogrzewania w produkcji), tlenki azotu (NOx/NO2 – np. z transportu), niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO – np. z działalności rolniczej), tlenek węgla (CO – np. ze spalania paliw kopalnych), amoniak (NH3 – np. ze stosowania i magazynowania obornika), cząstki stałe (PM10 – np. ze spalania w produkcji, transporcie, działalności rolniczej), metale ciężkie (Cd, Hg, Pb, As, Cr, Cu, Ni, Zn), trwałe zanieczyszczenia organiczne (TZO – całkowite WWA, HCB, PCB, dioksyny/furany), substancje zubożające warstwę ozonową (SZWO – chlorofluorowęglowodory (CFC), wodorochlorofluorowęglowodory (HCFC), halony), sadza (np. ze zużycia energii) itp.
Główne źródła emisji czynników zanieczyszczenia powietrza w sektorze prywatnym (które mają również znaczący wpływ na cały łańcuch wartości) obejmują: a) wytwarzanie energii elektrycznej ze spalania paliw kopalnych lub biomasy (które może być wykonywane na zewnątrz, dystrybuowane za pośrednictwem sieci krajowej, a następnie zużywane w ramach działań w łańcuchu wartości); b) bezpośrednie stacjonarne spalanie paliw kopalnych lub biomasy w ramach działalności lub procesów przemysłowych jednostki lub eksploatacja maszyn stacjonarnych lub inne rodzaje działalności wymagające spalania paliwa; c) transport (towarowy, drogowy, kolejowy, żeglugowy i lotniczy, pojazdy terenowe, takie jak pojazdy wykorzystywane w rolnictwie lub budownictwie); d) procesy przemysłowe (wszystkie inne emisje, które nie wynikają ze spalania paliwa i które występują w procesach przemysłowych); e) rolnictwo (gospodarowanie inwentarzem i obornikiem, produkcja roślinna, taka jak spalanie resztek pożniwnych, stosowanie obornika i nawozów); f) unieszkodliwianie odpadów (np. składowanie na wysypiskach, spalanie, spalanie na wolnym powietrzu lub kompostowanie).
Poniżej przedstawiono przykład prostej metodyki, którą przedsiębiorstwo może wykorzystać do opracowania wykazu emisji czynników zanieczyszczenia powietrza oraz obliczenia emisji poszczególnych czynników zanieczyszczenia powietrza. Metodyka dzieli się na następujące etapy, z wyłączeniem mapowania łańcucha wartości, ponieważ zgodnie ze standardem VSME informacje wymagane w ramach tego ujawnienia informacji należy zgłaszać na poziomie przedsiębiorstwa sprawozdającego: 1) identyfikacja źródeł emisji w łańcuchu wartości, 2) identyfikacja metod ilościowego określania emisji, 3) gromadzenie danych dotyczących działalności, 4) identyfikacja współczynników emisji oraz 5) ilościowe określenie emisji. W przewodniku przedstawiono mapowanie źródeł zanieczyszczeń na metody obliczania danych o emisjach pochodzących z głównych czynników zanieczyszczenia powietrza (tabela poniżej) (3).

Źródło zanieczyszczenia

Metody ilościowego określania emisji

(punkt poradnika)

Energia elektryczna

Punkt 4.1

Spalanie paliwa

Punkt 4.2

Transport

Punkt 4.3

Procesy przemysłowe

Punkt 4.4

Rolnictwo

Punkt 4.5

Odpady

Punkt 4.6

Poniżej przedstawiono przykład metody obliczania emisji czynników zanieczyszczenia powietrza z zastosowaniem opisanej powyżej metody odnoszącej się przemysłu wytwórczego. W rozważanym przykładzie Mp oznacza ilość materiału M zużywanego (lub produkowanego) w łańcuchu wartości przedsiębiorstwa, z wykorzystaniem procesu p (w tonach, litrach); EFk,p to współczynnik emisji dla czynnika zanieczyszczającego k w procesie p (g na 1 jednostkę wyprodukowanego produktu); Emk,p to emisje określonego czynnika zanieczyszczającego k w procesie p (g).Emk,p = Mp * EFk,p
Na przykład średniej wielkości producent czekolady, który w 2022 r. wyprodukował 1 750 ton czekolady, do obliczenia swoich emisji NMLZO zastosowałby domyślny współczynnik emisji wynoszący 2 i wykonałby następujące obliczenie: 1 750 ton czekolady * 2 (współczynnik emisji NMLZO) = 3 500 ton emisji NMLZO.
Kolejnym istotnym źródłem zanieczyszczenia powietrza w ramach własnych operacji i na poziomie łańcucha wartości może być transport. W takim przypadku, aby oszacować na przykład emisję konkretnego czynnika zanieczyszczającego z transportu drogowego, jednostka musi zastosować poniższy wzór, gdzie FCv,f oznacza zużycie paliwa dla typu pojazdu v korzystającego z paliwa f (kg); EFk,v,f to współczynnik emisji czynnika zanieczyszczającego k dla pojazdu typu v i paliwa f (g na pojazd na 1 km); Emk,v,f oznacza emisje określonego czynnika zanieczyszczającego k dla pojazdu typu v i paliwa f (g).Emk,v,f = FCv,f * EFk,v,f
Na przykład lekki pojazd użytkowy napędzany olejem napędowym, który w 2022 r. przejechał łącznie 2 800 km, wygenerował następującą ilość emisji PM10 (współczynnik emisji PM10 wynosi 1,52 g/kg): 2 800 km * 1,52 = 4 256 gramów emisji PM10.
Kolejnym kluczowym źródłem emisji do powietrza jest spalanie paliw. W takim przypadku można zastosować następujący przykładowy wzór, w którym FCn oznacza paliwo n zużyte w ramach kategorii źródła (Gj); EFk oznacza współczynnik emisji dla tego czynnika zanieczyszczającego k (g/Gj); a Emk to emisje konkretnego czynnika zanieczyszczającego k (g).Emk = FCn * EFk;
Na przykład współczynnik emisji EF przedsiębiorstwa, które w 2020 r. zużyło 3 000 000 gramów paliwa, będzie wynosić 0,67 dla SO2, co przekłada się na: 3 000 000 * 0,67 = 2 010 000 gramów emisji SO2 ze spalania paliw w 2020 r.
Przykłady głównych czynników zanieczyszczających uwalnianych do wody (rozporządzenie (UE) 2024/1244; dyrektywa 2000/60/WE; dyrektywa 2006/118/WE; dyrektywa 91/676/EWG; dyrektywa 2010/75/UE; oraz zmiany dyrektywy 2024/1785; Zanieczyszczenia przemysłowe uwalniane do wody w Europie, EEA, 2024 r.) to: azot (N), fosfor (P), metale ciężkie (Cd, Hg, Pb oraz As, Cr, Cu, Ni, Zn), TZO i pestycydy, BTEX (benzen, toluen, etylobenzen, ksyleny) i inne lotne związki organiczne (LZO), substancje negatywnie wpływające na bilans tlenowy (mierzone z zastosowaniem takich parametrów jak BZT, ChZT itp.), ogólny węgiel organiczny (OWO) itp.
Działalność rolnicza może pociągać za sobą uwalnianie pestycydów i składników odżywczych (np. N i P) (Główne źródła zanieczyszczenia wody, EEA, 2023; Introduction to Freshwater Quality Monitoring and Assessment - Technical Guidance Document [Wprowadzenie do monitorowania i oceny jakości wody słodkiej – wytyczne techniczne], UNEP, 2023 r.) (np. stosowanie obornika lub nawozu nieorganicznego). Stężenia metali ciężkich mogą pochodzić z działalności wydobywczej i odprowadzania ścieków. Ogólny węgiel organiczny (OWO) jest ogólnym wskaźnikiem zanieczyszczenia wody materią organiczną, który wskazuje na obecność materiału żywego, na przykład w ściekach, ale również w wodach powierzchniowych i gruntowych (typowe poziomy stężenia wynoszą odpowiednio poniżej 10 mgl-1 i 2 mgl-1). Chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZT) zasadniczo wskazuje na obecność ścieków przemysłowych lub komunalnych, przy czym w niezanieczyszczonych wodach wartości te zazwyczaj wynoszą poniżej 20 mgl-1, a w ściekach przemysłowych sięgają 60 000 mgl-1. Biochemiczne zapotrzebowanie na tlen (BZT) zwykle stosuje się do określania zanieczyszczenia materią organiczną w wodach powierzchniowych, a także efektywności oczyszczania ścieków; wartość BZT zazwyczaj wynosi około 2 mgl-1 w wodach niezanieczyszczonych oraz 10 mgl-1 i więcej w wodach zanieczyszczonych. Uwalnianie LZO może być wynikiem wycieków do wody.
Jeżeli chodzi o metody pomiaru emisji do wody, EEA (Calculating emissions to water – a simplified method [Obliczanie emisji do wody – metoda uproszczona], sprawozdanie EWT/ICM 3/2022) zaleca prostą technikę szacunkową podobną do tej stosowanej w odniesieniu do wyżej wymienionych czynników zanieczyszczenia powietrza. W poniższym wzorze ARa oznacza współczynnik aktywności dla działalności a (do wyboru na podstawie konkretnej działalności lub procesu; np. zob. Mp w obliczeniach emisji do powietrza powyżej); EFp,a oznacza współczynnik emisji dla zanieczyszczenia p w działalności a; natomiast Emisjep,a to emisje konkretnego zanieczyszczenia p w działalności a.Emisjep,a = ARa * EFp,a
Do przykładowych kluczowych zanieczyszczeń gleby (rozporządzenie (UE) 2024/1244; dyrektywa 86/278/EWG) należą: azot (N), fosfor (P), metale ciężkie (np. rolnicze wykorzystanie osadów ściekowych), BTEX i inne LZO, TZO i pestycydy.
W ujęciu ogólnym źródłami zanieczyszczeń gleby w sektorze prywatnym są głównie produkty lub produkty uboczne procesów przemysłowych (np. produkcja chemikaliów, energii, produkcji tekstyliów), przypadkowe wycieki produktów naftowych, działalność rolnicza i hodowlana (np. nawadnianie nieoczyszczonymi ściekami, chów drobiu), produkcja i oczyszczanie ścieków, produkcja i przetwarzanie metali i minerałów oraz transport (Global assessment of soil pollution [Globalna ocena zanieczyszczenia gleby]: sprawozdanie FAO, 2021 r.).
Aby ułatwić przedsiębiorstwom obliczanie ich emisji do powietrza, wody i gleby, opracowano kilka krajowych podręczników; na przykład w Australii (Emission Estimation Technique Manual for Soft Drink Manufacture, National Pollution Inventory [Podręcznik technik szacowania emisji dla produkcji napojów, krajowy wykaz zanieczyszczeń]) i w Republice Południowej Afryki (A Guide to Reporting and Estimating Emissions for the IPWIS [Przewodnik po sprawozdawczości i szacowaniu emisji dla IPWIS]) przedstawiono kilka wariantów szacowania, spośród których jednostki mogą wybrać, w zależności od ich możliwości: pomiar bezpośredni (np. pobieranie próbek, system ciągłego monitorowania), bilans masowy, obliczenia inżynieryjne, współczynniki emisji (ten sam wzór jak w przypadku emisji do powietrza i wody) itp. Ogólne podejście do obliczania takich emisji polega na: 1) określeniu źródeł emisji w obiekcie (spalanie, produkcja, odparowywanie rozpuszczalników, składowanie, emisje niezorganizowane); 2) sporządzeniu wykazu dostępnych informacji; 3) wskazaniu w wykazie metody szacowania, która jest najodpowiedniejsza dla konkretnego ocenianego procesu w zależności od dostępnych informacji oraz narzędzi pomiarowych, które można pozyskać, aby zdobyć potrzebne dane; 4) zebraniu danych wymaganych w każdej metodzie; oraz 5) obliczeniu emisji. Podręczniki zawierają kilka wzorów i przykładów użycia każdej metody obliczania emisji.
Wykaz współczynników emisji czynników zanieczyszczenia powietrza jest dostępny na specjalnej stronie internetowej Europejskiej Agencji Środowiska. Choć współczynniki emisji częściej stosuje się w odniesieniu do zanieczyszczenia powietrza, Światowa Organizacja Zdrowia udostępniła niektóre współczynniki dotyczące zrzutów do wód powierzchniowych i gospodarki gruntami w odniesieniu do konkretnych procesów. Dodatkowe współczynniki emisji w odniesieniu do TZO można znaleźć na stronie internetowej zawierającej zestaw narzędzi do identyfikacji i ilościowego określania emisji dioksyn, furanów i innych niezamierzonych TZO.
Należy zaznaczyć, że wymogi określone w pkt 32 mają zastosowanie wyłącznie do MŚP prowadzących działalność w określonych sektorach. Jednostki zajmujące się świadczeniem usług (np. działające w przestrzeniach coworkingowych lub wspólnych obiektach, lub prowadzące działalność zdalnie) zazwyczaj nie są objęte zakresem tego ujawnienia informacji. Z kolei jednostki prowadzące działalność produkcyjną (np. w sektorze chemicznym) zasadniczo wywierają wpływ pod względem zanieczyszczenia i w związku z tym oczekuje się, że będą zgłaszać informacje w ramach tego ujawnienia. Poniższa tabela (opracowana na podstawie poradnika dla użytkowników EMAS ) zawiera przykłady wpływów sektorowych, w tym w odniesieniu do usług biurowych, w przypadku których aspekty związane z zanieczyszczeniem mogą nie być istotne.

Działalność

Aspekt środowiskowy

Wpływ na środowisko

Transport

zużywane oleje maszynowe, zużycie paliwa
emisje z pojazdów
ścieralność opon (drobny pył)
zanieczyszczenie gleby, wody, powietrza
efekt cieplarniany, hałas

Budownictwo

zużycie surowców pierwotnych (zasobów)
emisje do powietrza, hałas, drgania itp. z maszyn budowlanych
zużycie gruntów
dostępność surowców
hałas, zanieczyszczenie gleby, wody, powietrza
zniszczenie pokrywy gruntowej
utrata różnorodności biologicznej

Usługi biurowe

zużycie materiałów (np. papieru, tonera)
zużycie energii elektrycznej (prowadzące do pośredniej emisji CO2)
wytwarzanie mieszanych odpadów komunalnych
efekt cieplarniany

Przemysł chemiczny

zużycie surowców pierwotnych (zasobów)
ścieki
emisje lotnych związków organicznych
emisje substancji zubożających warstwę ozonową
dostępność surowców
zanieczyszczenie wody
ozon fotochemiczny
zubożenie warstwy ozonowej
B5

Bioróżnorodność

Wytyczne dotyczące identyfikowania lokalizacji znajdujących na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu

Pkt 33 stanowi, że jednostka ujawnia lokalizacje, w których prowadzi działalność, a które znajdują się na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu. Obszary wrażliwe pod względem bioróżnorodności definiuje się jako takie w specjalnych przepisach dotyczących ochrony przyrody na szczeblu europejskim lub międzynarodowym. Obejmują one obszary należące do sieci obszarów chronionych Natura 2000, obiekty światowego dziedzictwa UNESCO i obszary o zasadniczym znaczeniu dla bioróżnorodności, a także inne obszary chronione, które organy rządowe uznały za obszary wymagające specjalnej ochrony (np. obszary chronione lasów lub obszary leżące na obszarach dorzeczy).
Aby zidentyfikować obszary chronione i obszary wrażliwe pod względem bioróżnorodności, jednostka może odwołać się do baz danych, takich jak światowa baza danych o obszarach chronionych –World Database on Protected Areas (WDPA) (globalna baza danych pomocna w identyfikacji morskich i lądowych obszarów chronionych), światowa baza danych dotycząca obszarów o kluczowym znaczeniu dla bioróżnorodności – World Database on Key Biodiversity Areas oraz Czerwona księga gatunków zagrożonych IUCN. Jednostka może również korzystać z takich narzędzi jak zintegrowane narzędzie oceny bioróżnorodności – Integrated Biodiversity Assessment Tool (IBAT).
W kontekście B5 – Bioróżnorodność w pobliżu odnosi się do obszaru, który (częściowo) pokrywa się lub sąsiaduje z obszarem wrażliwym pod względem bioróżnorodności.
W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawiać informacje na temat lokalizacji znajdujących się na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu.

Lokalizacja

Obszar

(w hektarach)

Obszar wrażliwy pod względem bioróżnorodności

Charakterystyka

(położony na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu)

Kraj –

Nazwa lokalizacji 1

Kraj –

Nazwa lokalizacji 2

Kraj –

Nazwa lokalizacji 3

...

Wytyczne dotyczące obliczania i zgłaszania sposobu użytkowania gruntów

Powierzchnia nieprzepuszczalna” oznacza powierzchnię, w przypadku której pierwotna gleba została pokryta (np. drogą, budynkiem, parkingiem) w taki sposób, że powierzchnia ta stała się nieprzepuszczalna, co może wywierać wpływ na środowisko.
Obszar zielony lub „obszar ukierunkowany na naturę” to obszar przeznaczony przede wszystkim do ochrony lub odnawiania przyrody. Obszary zbliżone do naturalnych/obszary zielone mogą znajdować się na terenie lokalizacji organizacji i mogą obejmować dachy, elewacje, systemy odprowadzania wody lub inne elementy zaprojektowane, dostosowane lub zarządzane z myślą o wspieraniu różnorodności biologicznej. Obszary zbliżone do naturalnych mogą również znajdować się poza obiektem organizacji, jeśli są jej własnością lub są przez nią zarządzane i są głównie przeznaczone do wspierania różnorodności biologicznej.
W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawić informacje na temat użytkowania gruntów (EMAS, 2023).

Sposób użytkowania gruntów

Obszar

(w hektarach lub m2)

Całkowite powierzchnie nieprzepuszczalne

Całkowity obszar ukierunkowany na naturę w danej lokalizacji

Całkowity obszar ukierunkowany na naturę poza daną lokalizacją

Całkowite użytkowanie gruntów

B6

Woda

Wytyczne dotyczące sposobu obliczania i zgłaszania poboru wody i zużycia wody

Pobór wody odnosi się do ilości wody, którą jednostka pobiera w ramach swoich granic organizacji z dowolnego źródła w okresie sprawozdawczym. W praktyce dla większości jednostek pojęcie to odnosi się do ilości wody pobranej z publicznej sieci wodociągowej, którą to ilość ujęto w rachunkach za media. W stosownych przypadkach pobór wody obejmuje jednak również ilość wody pobranej z innych źródeł, takich jak woda gruntowa z własnych studni, woda pobrana z rzek lub jezior lub woda otrzymana przez inne jednostki. W szczególnym przypadku jednostek prowadzących działalność w sektorze rolnictwa pobór wody obejmuje wodę opadową, jeśli dana jednostka bezpośrednio zbiera i magazynuje taką wodę.
Dane dotyczące poboru wody można uzyskać z pomiarów za pomocą przepływomierzy lub na podstawie rachunków za wodę; w praktyce w przypadku większości jednostek pobór wody odnosi się do ilości wody pobranej z publicznej sieci wodociągowej, którą to ilość ujęto w rachunkach za media. W przypadkach, w których pomiary bezpośrednie nie są wykonalne lub uznaje się je za niewystarczające i w związku z tym należy je uzupełnić, dane dotyczące poboru wody można oszacować, korzystając na przykład z modeli obliczeniowych lub zgodnie z normami branżowymi.
Na przykład w przypadku wspólnej przestrzeni biurowej lub przestrzeni coworkingowej pobór wody można obliczyć poprzez ustalenie ogólnej wartości poboru wody z całego budynku z rachunku za wodę i obliczenie poboru wody w przeliczeniu na jednego pracownika według następującego równania:Pobór wody na pracownika dziennie (w litrach) = roczny pobór wody (w litrach)/(liczba pracowników w całym współdzielonym budynku x n dni roboczych).Jednostka może następnie pomnożyć wartość poboru wody na pracownika przez liczbę swoich pracowników oraz dni, które przepracowali w danym roku sprawozdawczym, aby uzyskać ostateczną wartość, którą należy podać w odnośnym punkcie danych.Przykład liczbowy zastosowania proponowanego równania: roczny pobór wody pozyskany z rachunku za wodę dla przestrzeni coworkingowej wynosi 1 296 m3 (co odpowiada 1 296 000 l), a w przestrzeni coworkingowej pracuje 100 pracowników z różnych firm przez założoną liczbę 240 dni roboczych rocznie. Założenie dotyczące średniej liczby przepracowanych dni można na przykład oprzeć na statystykach krajowych. Pobór wody na pracownika dziennie wynosiłby w tym przypadku:pobór wody na pracownika dziennie = 1 296 000 l/(100x240) = 54 l
Zakładając, że jednostka sprawozdająca zatrudnia 25 pracowników i że korzystają oni z przestrzeni coworkingowej przez 220 dni w roku, roczny pobór wody tej jednostki w tej przestrzeni coworkingowej odpowiadałby poborowi wody na pracownika pomnożonemu przez liczbę pracowników i przepracowanych przez nich dni, czyli 54 l x 25 x 220 = 297 000 l (co odpowiada 297 m3).
Obliczenie to może być przydatne, gdy można uzyskać dostęp do rachunku za wodę w budynku współdzielonym. Ta prosta metoda obliczeniowa ma pewne ograniczenia, ponieważ nie uwzględnia na przykład różnic w użytkowaniu między różnymi częściami budynku (np. w siedmiopiętrowym budynku sześć pięter może być przeznaczonych na biura, a jedno piętro może zajmować stołówka lub restauracja), które to ograniczenia jednostka może zniwelować, jeżeli dostępne są dodatkowe dane, doprecyzowując podstawowe obliczenia przedstawione powyżej jako przykład.
Alternatywnym sposobem uzyskania danych dotyczących poboru wody w przypadku wspólnej przestrzeni biurowej, jeżeli nie można uzyskać rachunku za wodę, jest obliczenie poboru wody na podstawie przepływów wody w armaturze i danych o obłożeniu jako podstawowych danych wejściowych. Można użyć następującego wzoru:Całkowity pobór wody = ∑(wskaźnik przepływu×liczba użyć dziennie×liczba dni w roku×obłożenie)gdzie:
przepływy dla każdej armatury można pozyskać z dokumentacji projektowej lub etykiet armatury albo oszacować na podstawie średnich danych dostępnych publicznie, jeśli nie można uzyskać dokładniejszych informacji;
liczbę użyć dziennie można oszacować na podstawie średnich danych dostępnych publicznie;
„liczba dni” oznacza liczbę dni, w których jednostka sprawozdająca prowadzi działalność w roku;
„obłożenie” oznacza liczbę pracowników jednostki korzystających z biura; często oblicza się je jako ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC); oraz
znak wskazuje, że obliczenia dla każdej armatury należy zsumować w celu uzyskania całkowitego poboru wody przez jednostkę sprawozdającą prowadzącą działalność we wspólnej przestrzeni biurowej.
Dodatkowym możliwym źródłem, które może ułatwić zgłaszanie poboru wody przez jednostki korzystające w ramach swojej działalności ze wspólnej przestrzeni biurowej, jest wskaźnik JRC Level(s) 3.1: Use stage water consumption user manual [JRC Level(s) 3.1: Podręcznik użytkownika dotyczący zużycia wody na etapie użytkowania] oraz dodatkowe powiązane dokumenty i arkusze obliczeniowe (zob. PG Section Documents | Product Bureau (europa.eu)). Ponadto jednostki mogą zapoznać się z dokumentami EMAS Reference Document for the Public Administration sector [sektorowym dokumentem referencyjnym dotyczącym udziału w systemie EMAS dla sektora administracji publicznej] i EMAS Reference Document for the Construction sector [sektorowym dokumentem referencyjnym dotyczącym udziału w systemie EMAS dla branży budowlanej], a także z systemami oceny i certyfikacjami, które mogą dostarczyć użytecznych wskazówek dotyczących dalszego udoskonalania obliczeń poboru wody w biurach i przestrzeniach współdzielonych w ramach stosowanych przez nie metod.
Podane przykłady uzyskania danych dotyczących poboru wody we wspólnych biurach mogą być transponowane i stosowane przez jednostki prowadzące działalność w różnych sektorach, z uwzględnieniem dostosowań, które mogą być konieczne ze względu na specyfikę danego sektora i sytuacji jednostki, która prowadzi działalność w danym sektorze. Jednostka może skorzystać z dokumentu EMAS easy. Poradnik dotyczący wdrażania EMAS w MŚP oraz dokumentów referencyjnych EMAS dla poszczególnych sektorów (SRD), aby poznać metody i wskaźniki dotyczące poboru wody mające zastosowanie do danego sektora, a także standardy i wskaźniki referencyjne w danej branży.
Zużycie wody to ilość wody pobranej w granicach jednostki, która nie została zrzucona z powrotem do środowiska wodnego lub strony trzeciej i nie planuje się jej zrzutu z powrotem do środowiska wodnego lub strony trzeciej. Odnosi się to zazwyczaj do wody wyparowanej – np. w procesach związanych z energią cieplną, takich jak suszenie lub produkcja energii, wody zawartej w produktach – np. w produkcji żywności, lub wody do celów nawadniania – np. wykorzystywanej w rolnictwie lub do podlewania w obiektach przedsiębiorstwa.
Zrzut wody oznacza na przykład ilość wody odprowadzanej bezpośrednio do odbiorników wodnych, takich jak jeziora lub rzeki, do kanalizacji publicznej lub do innych przedsiębiorstw w celu kaskadowego wykorzystania wody. Można ją traktować jako odpływ wody z jednostki.
Zużycie wody można zatem obliczyć w następujący sposób:Zużycie wody = cała woda pobrana – cała woda odprowadzonalub:Zużycie wody = (pobór wody) – zrzuty wody.W przypadku jednostek, które pobierają wodę wyłącznie z publicznej sieci wodociągowej i odprowadzają ją do kanalizacji, zużycie wody będzie niemal zerowe, a zatem można je pominąć w sprawozdaniu.W szerszym ujęciu wymóg ujawnienia informacji o zużyciu wody dotyczy informacji już wymaganych przez prawo, już zgłaszanych lub odpowiednich dla danego sektora.
Na poniższym schemacie przedstawiono zależność między poborem wody, zużyciem wody i zrzutem wody.
Image 4

Jednostka może przedstawić dodatkowe informacje wyjaśniające kontekst poboru wody lub zużycia wody. Jednostka może na przykład zaznaczyć, czy zbiera wody opadowe i wykorzystuje je jako zamiennik wody z instalacji wodociągowej lub czy odprowadza wodę do stron trzecich w celu jej kaskadowego wykorzystania.
Poniżej przedstawiono przykładowy sposób prezentowania informacji ilościowych na temat poboru, zrzutów i zużycia wody w podziale na lokalizacje.

Pobór wody

np. m3

Zużycie wody

np. m3 (w stosownych przypadkach)

Wszystkie lokalizacje

Lokalizacje na obszarach z deficytem wody

Wytyczne dotyczące ustalenia, czy jednostka prowadzi działalność na obszarze, na którym występuje wysoki deficyt wody

Jednostka może skonsultować się z lokalnymi (np. krajowymi, regionalnymi) organami ds. gospodarki wodnej w miejscu lub miejscach, w których prowadzi działalność, aby uzyskać informacje niezbędne do oceny zasobów wodnych w konkretnych lokalizacjach, w tym do identyfikacji obszarów o wysokim deficycie wody. Jednostka może też skorzystać z publicznie dostępnych i bezpłatnych narzędzi, które zawierają szczegółowe informacje na temat niedoboru wody na całym świecie. Jednym z takich narzędzi jest Aqueduct Water Risk – narzędzie opracowane przez Światowy Instytut Zasobów, które zawiera interaktywną mapę wskaźnika deficytu wody (tzw. „bazowego wskaźnika deficytu wody”, wyrażającego stosunek całkowitego zapotrzebowania na wodę do dostępnych odnawialnych zasobów wód powierzchniowych i podziemnych) na poziomie zlewni. Za pomocą tego narzędzia jednostki mogą sprawdzić poziom deficytu wody określony dla poszczególnych dorzeczy na całym świecie. Wartości bazowego wskaźnika deficytu wody powyżej 40 % wskazują na obszar o wysokim deficycie wody.
Na przykład poniższa mapa przedstawia główne dorzecza na Półwyspie Iberyjskim i ich klasyfikację pod względem deficytu wody według narzędzia Aqueduct Światowego Instytutu Zasobów.
Image 5

Ten rysunek przedstawia kilka dorzeczy na Półwyspie Iberyjskim wraz z ich klasyfikacją pod względem deficytu wody. Większość południowej części półwyspu znajduje się na obszarze charakteryzującym się bardzo wysokim deficytem wody, z wyjątkiem dorzecza Gwadiany (w kolorze żółtym). W związku z tym jeżeli jednostka prowadzi działalność w dorzeczu rzeki Gwadalkiwir (np. w regionie Andaluzji, który charakteryzuje się bardzo wysokim deficytem wody), jednostka musiałoby osobno zgłosić informacje na temat zużycia wody dla tego regionu/dorzecza. Jeśli jednak prowadzi działalność w południowej części dorzecza Gwadiany (gdzie występuje niski deficyt wody), wówczas osobne przedstawienie informacji o zużyciu wody dla tego regionu/dorzecza nie byłoby konieczne.
Inne narzędzia, z których jednostki mogą korzystać, aby określić, czy prowadzą działalność na obszarach charakteryzujących się deficytem wody, obejmują statyczną mapę udostępnianą przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) (wraz z powiązanym zestawem danych) i przedstawiającą wskaźnik eksploatacji zasobów wodnych plus (WEI+) dla okresu letniego oraz Strefy Urbanistyczno-Morfologiczne (UMZ), a także interaktywną mapę wskaźnika eksploatacji zasobów wodnych plus (WEI+) dla obszarów dorzeczy (1990-2015), przy czym oba narzędzia prezentują wskaźnik deficytu wody WEI+, który wyraża całkowite zużycie wody jako odsetek odnawialnych zasobów słodkiej wody na poziomie zlewni. Wartości WEI+ równe lub większe niż 40 % zazwyczaj wskazują na obszary o wysokim deficycie wody. Warto podkreślić, że bazowy wskaźnik deficytu wody w ramach narzędzia WRI Aqueduct opiera się na zapotrzebowaniu na wodę, a wskaźnik deficytu wody WEI+ opracowany przez Europejską Agencję Środowiska bazuje na zużyciu wody.
B7

Wykorzystanie zasobów, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarowanie odpadami

Wytyczne dotyczące zasad gospodarki o obiegu zamkniętym

Ujawniając informacje na temat swoich produktów, wykorzystania materiałów i gospodarowania odpadami, jednostka może przedstawić informacje dotyczące zasad gospodarki o obiegu zamkniętym. Zasady gospodarki o obiegu zamkniętym przedstawiono w poniższych punktach. Poniżej przedstawiono najważniejsze zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, a kursywą wyróżniono najważniejsze zasady uwzględniane przez Komisję Europejską.Wyeliminowanie odpadów i zanieczyszczeń – można to osiągnąć, usprawniając procesy, a także stosując rozwiązania projektowe w zakresie użyteczności, możliwości ponownego użycia, możliwości naprawy, możliwości demontażu i regeneracji.Obieg zamknięty produktów i materiałów (przy zachowaniu ich najwyższej wartości) – możliwość ponownego użycia i recykling mają kluczowe znaczenie dla obiegu produktów, przy czym obieg ten można usprawnić, jeśli na etapie projektowania zwróci się szczególną uwagę na obieg zamknięty, z uwzględnieniem takich kwestii jak użyteczność, możliwość ponownego użycia, możliwość naprawy, regeneracja i możliwość demontażu. Można również wziąć pod uwagę takie czynniki jak włączenie biomateriałów i ich recyrkulacja w cyklu biologicznym, na przykład wykorzystanie w rolnictwie biodegradowalnych osłon upraw zamiast osłon z tworzyw sztucznych.Regeneracja przyrody – w miarę możliwości w działalności człowieka należy dążyć do regeneracji przyrody i poprawy lub przywrócenia głównych funkcji ekologicznych (tj. odwadniania, zapewniania siedlisk, regulacji termicznej itp.), które mogły zostać utracone w wyniku wcześniejszej działalności człowieka.

Wytyczne dotyczące całkowitej ilości wytwarzanych odpadów i odpadów kierowanych do recyklingu lub ponownego użycia

Jednostki, które wytwarzają wyłącznie odpady komunalne, mogą pominąć wymogi określone w pkt 38. W takich przypadkach jednostka deklaruje jedynie, że wytwarza tego rodzaju odpady.
Zgłaszając odpady niebezpieczne zgodnie z pkt 38 lit. a), jednostka spełnia wymogi dotyczące odpadów promieniotwórczych w ramach wskaźnika nr 9 z tabeli nr 1 w załączniku I do rozporządzenia w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych (4). Ten wskaźnik (stosunek ton odpadów promieniotwórczych do odpadów niebezpiecznych) można obliczyć przy użyciu licznika i mianownika, które jednostka podaje, ujawniając informacje z pkt 38 lit. a).
MŚP muszą ujawniać odpady niebezpieczne i odpady promieniotwórcze, jeżeli ich działalność wiąże się z wytwarzaniem takich odpadów. Konieczność spełnienia tego wymogu zależy od obecności materiałów niebezpiecznych lub promieniotwórczych w procesach biznesowych jednostki.
Zaleca się, aby jednostki klasyfikowały swoje odpady niebezpieczne zgodnie z europejskim katalogiem odpadów (European Waste Catalogue, w skrócie EWC, decyzja Komisji z dnia 18 grudnia 2014 r. zmieniająca decyzję 2000/532/WE w sprawie wykazu odpadów zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE), który kategoryzuje odpady według rodzaju. Wszelkie odpady oznaczone gwiazdką (*) klasyfikuje się w EWC jako niebezpieczne, zwykle ze względu na to, iż „zawierają substancje niebezpieczne”. Na przykład:
sektor medyczny: zanieczyszczone odpady ostre, takie jak igły i strzykawki stosowane w placówkach medycznych („odpady, których zbieranie i unieszkodliwianie podlega specjalnym wymogom ze względu na zapobieganie zakażeniom” kod EWC 18 01 03*), leki cytotoksyczne i cytostatyczne (kod EWC 18 01 08*), zużyte radiofarmaceutyki i niektóre urządzenia diagnostyczne zawierające materiały promieniotwórcze;
sektor przemysłu wytwórczego: zużyte smary i oleje sklasyfikowane jako niebezpieczne (kod EWC 13 02 05*);
sektor budowlany: materiały zawierające azbest (kod EWC 17 09 03*), gleba i kamienie zawierające substancje niebezpieczne (kod EWC 17 05 03*); oraz
baterie i akumulatory: baterie ołowiowe (16 06 01*), baterie niklowo-kadmowe (16 06 02*), baterie zawierające rtęć (16 06 03*).
Odpady uznaje się też za niebezpieczne, jeżeli wykazują co najmniej jedną z właściwości niebezpiecznych wymienionych w załączniku II do dyrektywy ramowej w sprawie odpadów (dyrektywa 2008/98/WE). Aby ułatwić odniesienie, właściwości te przedstawiono poniżej razem z odpowiednimi piktogramami, które pomagają zidentyfikować właściwości niebezpieczne, takie jak łatwopalność, toksyczność i działanie żrące, przy czym właściwości te mogą stanowić podstawę do sklasyfikowania odpadów jako niebezpieczne.
Odpady promieniotwórcze również mają lub mogą mieć właściwości niebezpieczne, które sprawiają, że odpady są niebezpieczne, a mianowicie rakotwórczość, mutagenność lub toksyczny wpływ na rozrodczość. Substancje promieniotwórcze podlegają jednak odrębnym przepisom w UE (dyrektywa Rady 2011/70/Euratom). Przedsiębiorstwa wykorzystujące materiały promieniotwórcze, które mogą wytwarzać odpady promieniotwórcze podlegające przepisom UE, powinny być tego świadome. Odpady promieniotwórcze należy identyfikować na podstawie obecności nuklidów promieniotwórczych na poziomach przekraczających wartości graniczne określone w przepisach.
Odpady promieniotwórcze mogą być obecne w różnych produktach, takich jak sprzęt medyczny, badawczy i przemysłowy, czujniki dymu lub osady.
Poniżej przedstawiono piktogramy określające rodzaj zagrożenia dla każdej klasy zagrożenia.

Piktogramy zagrożenia

Treść, symbol i klasa piktogramu

Co to oznacza?

Image 6

„Gaz pod ciśnieniem”

Symbol: Butla gazowa

Zagrożenie fizyczne

Zawiera gaz pod ciśnieniem; ogrzanie grozi wybuchem
Zawiera gaz schłodzony; może powodować oparzenia kriogeniczne lub obrażenia

Image 7

„Materiał wybuchowy”

Symbol: Wybuchająca bomba

Zagrożenie fizyczne

Materiał wybuchowy niestabilny
Materiał wybuchowy; zagrożenie wybuchem masowym
Materiał wybuchowy; poważne zagrożenie rozrzutem
Materiał wybuchowy; zagrożenie pożarem, wybuchem lub rozrzutem
Może masowo wybuchać w ogniu

Image 8

„Substancja utleniająca”

Symbol: Płomień nad okręgiem

Zagrożenie fizyczne

Może spowodować lub intensyfikować pożar; utleniacz
Może spowodować pożar lub wybuch; silny utleniacz

Image 9

„Produkt łatwopalny”

Symbol: Płomień

Zagrożenie fizyczne

Skrajnie łatwopalny gaz
Gaz łatwopalny
Skrajnie łatwopalny wyrób aerozolowy
Wyrób aerozolowy łatwopalny
Wysoce łatwopalna ciecz i pary
Łatwopalna ciecz i pary
Substancja stała łatwopalna

Image 10

„Produkt żrący”

Symbol: Korozja

Zagrożenie fizyczne / zagrożenie dla zdrowia

Może powodować korozję metali
Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu

Image 11

„Zagrożenie dla zdrowia / Stwarza zagrożenie dla warstwy ozonowej”

Symbol: Wykrzyknik

Zagrożenia dla zdrowia

Może powodować podrażnienie dróg oddechowych
Może spowodować senność lub zawroty głowy
Może powodować reakcję alergiczną skóry
Silnie drażniący dla oczu
Działa drażniąco na skórę
Działa szkodliwie po połknięciu
Działa szkodliwie w kontakcie ze skórą
Działa szkodliwie w następstwie wdychania
Działa szkodliwie na zdrowie publiczne i środowisko poprzez niszczące oddziaływanie na ozon w górnej warstwie atmosfery

Image 12

„Toksyczność ostra”

Symbol: Czaszka i skrzyżowane piszczele

Zagrożenia dla zdrowia

Połknięcie grozi śmiercią
Grozi śmiercią w kontakcie ze skórą
Wdychanie grozi śmiercią
Działanie toksyczne: w przypadku połknięcia
Działa toksycznie w kontakcie ze skórą
Działa toksycznie w następstwie wdychania

Image 13

„Poważne zagrożenie dla zdrowia”

Symbol: Zagrożenia dla zdrowia

Zagrożenia dla zdrowia

Połknięcie i dostanie się do dróg oddechowych może grozić śmiercią
Powoduje uszkodzenie narządów
Może spowodować uszkodzenie narządów
Może działać szkodliwie na płodność lub na dziecko w łonie matki
Podejrzewa się, że działa szkodliwie na płodność lub na dziecko w łonie matki
Może powodować raka
Podejrzewa się, że powoduje raka
Może powodować wady genetyczne
Podejrzewa się, że powoduje wady genetyczne
Może powodować objawy alergii lub astmy lub trudności w oddychaniu w następstwie wdychania

Image 14

„Niebezpieczny dla środowiska”

Symbol: Środowisko

Zagrożenia dla środowiska

Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki
Działa toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki
Piktogramy wskazujące właściwości niebezpieczne, załącznik V do rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania.
Przedstawiając informacje na temat ilości odpadów wytworzonych lub odpadów, w przypadku których uniknięto unieszkodliwiania, zaleca się, aby jednostka podawała takie informacje w jednostkach masy (np. kg lub tonach). Jeżeli jednak jednostka uzna jednostki masy za nieodpowiednie, może podać wspomniane wyżej mierniki w jednostkach objętości (np. m3).
Ujawniając informacje na temat całkowitej rocznej ilości odpadów kierowanych do recyklingu lub ponownego użycia, jednostka powinna uwzględnić odpady sortowane i wysyłane do podmiotów zajmujących się recyklingiem lub odzyskiem odpadów (np. ilość odpadów umieszczanych w pojemnikach na odpady kierowane do recyklingu lub sortowanych na określone kategorie materiałów i dostarczanych do zakładów przetwarzania odpadów) zamiast odpadów, które są skutecznie poddawane recyklingowi lub używane ponownie.
Ujawniając informacje na temat odpadów, jednostka może skorzystać z poniższej tabeli.

Wytworzone odpady (np. w tonach)

Całkowita ilość wytwarzanych odpadów, w tym:

Odpady kierowane do recyklingu lub ponownego użycia

Odpady kierowane do unieszkodliwienia

Odpady inne niż niebezpieczne

Rodzaj odpadów 1

Rodzaj odpadów 2

...

Odpady niebezpieczne

Rodzaj odpadów 1

...

Przykłady odpadów niebezpiecznych, które małe przedsiębiorstwa mogą wytwarzać, obejmują baterie, zużyte oleje, pestycydy, sprzęt zawierający rtęć i lampy fluorescencyjne.
Jednostka może przedstawić dalsze podziały określające inne rodzaje odpadów innych niż niebezpieczne i odpadów niebezpiecznych. Komisja może wówczas uwzględnić wykaz opisów odpadów znajdujący się w europejskim katalogu odpadów.

Wytyczne dotyczące rocznego przepływu masowego używanych istotnych materiałów

Roczny przepływ masowy jest wskaźnikiem zgodnym z wymogami EMAS dotyczącymi efektywności zużycia materiałów i ilustruje zależność jednostki od określonych materiałów w ramach prowadzonej działalności (np. drewno i stal w budownictwie). Jednostka jest w takim przypadku zobowiązana przekazać informacje na temat materiałów, które wykorzystuje, w tym zarówno materiałów pozyskiwanych od dostawców, jak i pochodzących z własnej produkcji. Aby obliczyć roczny przepływ masowy istotnych materiałów, jednostka musi w pierwszej kolejności zidentyfikować kluczowe materiały, od których zależą jej operacje i dla których należy ocenić efektywność wykorzystania materiałów (np. efektywność wykorzystania drewna). W przypadku korzystania z różnych rodzajów materiałów jednostka musi w odpowiedni sposób osobno przedstawić roczny przepływ masowy (tj. całkowitą masę każdego istotnego wykorzystanego materiału, np. liczbę ton zakupionego drewna) w odniesieniu do każdego kluczowego materiału, na przykład poprzez jego podział według zastosowania (Przewodnik użytkownika EMAS). Przepływ masowy istotnych wykorzystywanych materiałów oblicza się jako sumę masy wszystkich użytych materiałów, w tym surowców, materiałów pomocniczych, materiałów wejściowych, półproduktów lub innych (z wyłączeniem źródeł energii i wody). Wskaźnik ten najlepiej wyrażać w jednostkach masy (np. kilogramy lub tony), objętości (np. m3) lub w innych jednostkach metrycznych powszechnie stosowanych w danym sektorze.

Wytyczne dotyczące sposobu identyfikacji procesów związanych z produkcją, budownictwem lub pakowaniem

Aby zidentyfikować procesy związane z produkcją, budownictwem lub pakowaniem, jednostka może odnieść się do rodzajów działalności objętych sekcją C – Przetwórstwo przemysłowe, sekcją F – Budownictwo, a także klasą O82.92 „Działalność związana z pakowaniem” w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2023/137.
B8

Zasoby pracownicze – ogólna charakterystyka

Ekwiwalent pełnego czasu pracy (EPC) oznacza liczbę stanowisk odpowiadających pełnemu wymiarowi czasu pracy w jednostce. Można ją obliczyć, dzieląc zaplanowane godziny pracy pracownika (łączną rzeczywistą liczbę godzin przepracowanych w tygodniu) przez liczbę godzin obowiązujących u pracodawcy w pełnym tygodniu pracy (łączną liczbę godzin przepracowanych przez pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy). Na przykład pracownik, który pracuje 25 godzin tygodniowo w przedsiębiorstwie, gdzie tydzień pracy w pełnym wymiarze godzin wynosi 40 godzin, odpowiada 0,625 EPC (tj. 25/40 godzin).
Liczba zatrudnionych to łączna liczba osób zatrudnionych przez jednostkę, zgłoszona na koniec okresu sprawozdawczego lub jako średnia w całym okresie sprawozdawczym.

Wytyczne dotyczące sposobu przedstawiania informacji na temat rodzajów umów pracowników

W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawiać informacje dotyczące pracowników w podziale na rodzaj umowy o pracę.

Rodzaj umowy

Liczba pracowników (liczba ekwiwalentów pełnego czasu pracy lub liczba zatrudnionych)

Umowa na czas określony

Umowa na czas nieokreślony

Liczba pracowników ogółem

W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawiać informacje dotyczące pracowników w podziale według płci.

Płeć

Liczba pracowników (liczba ekwiwalentów pełnego czasu pracy lub liczba zatrudnionych)

Mężczyzna

Kobieta

Inna

Nie zgłoszono

Liczba pracowników ogółem

W niektórych państwach członkowskich UE osoby mogą zgodnie z prawem wpisać się do rejestru jako osoby trzeciej, często neutralnej, płci, którą w powyższej tabeli sklasyfikowano jako „inną”. Jeśli jednak jednostka ujawnia dane o pracownikach w miejscach, w których nie jest to możliwe, może to wyjaśnić i wskazać, że kategoria „inna” nie ma zastosowania. Kategoria „nie zgłoszono” dotyczy pracowników, którzy nie ujawniają swojej tożsamości płciowej.
W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawiać informacje dotyczące pracowników w podziale według kraju.

Kraj (umowy o pracę)

Liczba pracowników (liczba ekwiwalentów pełnego czasu pracy lub liczba zatrudnionych)

Kraj A

Kraj B

Kraj C

Kraj D

Liczba pracowników ogółem

Definicje i rodzaje umów o pracę mogą się różnić w zależności od kraju. Jeżeli jednostka zatrudnia pracowników w więcej niż jednym kraju, do obliczenia danych na poziomie kraju stosuje definicje określone w przepisach kraju, w którym przebywają pracownicy. Dane z poszczególnych krajów należy następnie zsumować, aby obliczyć liczbę całkowitą, nie uwzględniając różnic, które występują w krajowych definicjach prawnych.
Rotacja pracowników odnosi się do pracowników, którzy opuszczają jednostkę dobrowolnie lub z powodu zwolnienia, przejścia na emeryturę lub śmierci w okresie zatrudnienia.
W celu obliczenia wskaźnika rotacji należy zastosować poniższy wzór.
Formula

B9

Zasoby pracownicze – bezpieczeństwo i higiena pracy

Wytyczne dotyczące wskaźnika podlegających zgłoszeniu wypadków związanych z pracą

Zakładając, że jeden pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy pracuje 2 000 godzin rocznie, wskaźnik ten określa liczbę wypadków związanych z pracą na 100 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w ciągu roku. Jeżeli jednostka nie może bezpośrednio obliczyć liczby przepracowanych godzin, może ją oszacować na podstawie typowego lub normatywnego wymiaru czasu pracy.
W celu obliczenia wskaźnika podlegających zgłoszeniu wypadków związanych z pracą należy zastosować poniższy wzór.
Formula

Przykład
W roku sprawozdawczym przedsiębiorstwo A zgłosiło trzy wypadki związane z pracą. Przedsiębiorstwo A zatrudnia 40 pracowników, a łączna liczba przepracowanych w nim godzin w ciągu roku wynosi 80 000 godzin (40 x 2 000).Wskaźnik podlegających zgłoszeniu wypadków związanych z pracą wynosi 3/80 000 x 200 000 = 7,5.

Wytyczne dotyczące liczby ofiar śmiertelnych w wyniku urazów związanych z pracą i złego stanu zdrowia związanego z pracą

Urazy związane z pracą i zły stan zdrowia związany z pracą wynikają z narażenia na zagrożenia w miejscu pracy.
W przypadku telepracy urazy lub zły stan zdrowia są związane z pracą, gdy są bezpośrednio związane z wykonywaniem pracy, a nie z ogólnym środowiskiem domowym.
W przypadku urazów i złego stanu zdrowia, do których dochodzi podczas podróży do pracy, uznaje się je za związane z pracą, jeżeli w momencie urazu lub złego stanu zdrowia pracownik wykonywał czynności związane z pracą w interesie pracodawcy. Wypadki mające miejsce podczas podróży, wykraczające poza zakres odpowiedzialności jednostki (tj. regularne dojazdy do i z pracy), podlegają obowiązującym przepisom krajowym, które regulują ich klasyfikację pod kątem tego, czy są one uznawane za związane z pracą, czy też nie.
Chorobę psychiczną uznaje się za związaną z pracą, jeżeli została zgłoszona dobrowolnie przez odpowiedniego pracownika i jeżeli w ocenie przez uprawnionego pracownika służby zdrowia stwierdzono, że przedmiotowa choroba jest rzeczywiście związana z pracą. Nie uznaje się za związane z pracą problemów zdrowotnych, które wynikają na przykład z palenia, nadużywania narkotyków i alkoholu, braku aktywności fizycznej, niezdrowej diety i czynników psychospołecznych niezwiązanych z pracą.
Jednostka może przedstawiać zgony w podziale na te, które wynikają z urazów związanych z pracą i te, które są efektem złego stanu zdrowia związanego z pracą.
B10

Zasoby pracownicze – wynagrodzenie, rokowania zbiorowe i szkolenia

Wytyczne dotyczące wynagrodzeń: płaca minimalna

Płaca minimalna” odnosi się do minimalnego wynagrodzenia za pracę za godzinę lub inną jednostkę czasu. W zależności od kraju wysokość płacy minimalnej może wynikać bezpośrednio z obowiązujących przepisów lub z układów zbiorowych. Jednostka odnosi się do płacy minimalnej obowiązującej w kraju, którego dotyczą ujawniane informacje.
W przypadku najniższej kategorii płacy, z wyłączeniem stażystów i praktykantów, płaca minimalna stanowi podstawę obliczania płacy podstawowej. W związku z tym płaca podstawowa obejmuje wynagrodzenie równe płacy minimalnej oraz wszelkie dodatkowe ustalone składniki wynagrodzenia gwarantowane pracownikom należącym do tej kategorii.

Wytyczne dotyczące wynagrodzeń: luka płacowa między pracownikami płci żeńskiej i męskiej w ujęciu procentowym

Miernik luki płacowej między pracownikami płci żeńskiej i męskiej w ujęciu procentowym odnosi się do zasady równouprawnienia płci, która przewiduje równą płacę za taką samą pracę. Lukę płacową między kobietami a mężczyznami definiuje się jako różnicę średniego poziomu wynagrodzenia między pracownikami płci żeńskiej i męskiej, wyrażoną jako odsetek średniego poziomu wynagrodzenia pracowników płci męskiej.
Aby obliczyć ten miernik, w obliczeniach uwzględnia się wszystkich pracowników. Ponadto powinno się wykonać obliczenia dwóch oddzielnych średnich wynagrodzenia dla pracowników płci żeńskiej i męskiej. Zob. poniższy wzór:
Formula

W zależności od polityki wynagrodzeń stosowanej przez jednostkę wynagrodzenie brutto odnosi się do wszystkich poniższych elementów:
wynagrodzenie zasadnicze, które stanowi sumę gwarantowanego, krótkoterminowego i niezmiennego wynagrodzenia pieniężnego;
świadczenia pieniężne, które stanowią sumę wynagrodzenia zasadniczego i dodatków pieniężnych, premii, prowizji, udziału w zyskach pieniężnych i innych form zmiennych płatności pieniężnych; oraz
świadczenia rzeczowe (5).
Wynagrodzenie brutto stanowi sumę wszystkich odpowiednich elementów wymienionych powyżej.
Średnie wynagrodzenie brutto za godzinę stanowi iloraz tygodniowego/rocznego wynagrodzenia brutto i średniej liczby godzin przepracowanych w tygodniu/roku. Przykład
Przedsiębiorstwo A zatrudnia łącznie X pracowników płci męskiej i Y kobiet. Wynagrodzenie godzinowe brutto pracowników płci męskiej wynosi 15 EUR, a godzinowe wynagrodzenie brutto kobiet wynosi 13 EUR.
Średni poziom wynagrodzenia brutto za godzinę pracy pracowników płci męskiej stanowi iloraz sumy wszystkich ich wynagrodzeń brutto za godzinę i całkowitej liczby pracowników płci męskiej. Średni poziom wynagrodzenia brutto za godzinę pracowników płci żeńskiej stanowi iloraz sumy wszystkich ich wynagrodzeń brutto za godzinę i całkowitej liczby pracowników płci żeńskiej.
Wzór stosowany do obliczania luki płacowej między pracownikami płci męskiej i żeńskiej w ujęciu procentowym:
Formula

Wytyczne dotyczące zakresu rokowań zbiorowych

Pracownicy objęci układami zbiorowymi pracy to osoby, wobec których jednostka jest zobowiązana do stosowania takiego układu. Jeżeli pracownik jednostki jest objęty więcej niż jednym układem zbiorowym pracy, należy go liczyć tylko raz. Jeżeli żaden z pracowników nie jest objęty układem zbiorowym pracy, odsetek wynosi zero.
Odsetek pracowników objętych układami zbiorowymi pracy oblicza się według poniższego wzoru.
Formula

Informacje wymagane w ramach tego wymogu dotyczącego ujawniania informacji można zgłaszać jako wskaźniki pokrycia, jeżeli zakres rokowań zbiorowych mieści się w następujących przedziałach: 0–19 %, 20–39 %, 40–59 %, 60–79 % lub 80–100 %.
Celem tego wymogu nie jest wskazanie odsetka pracowników reprezentowanych przez radę zakładową lub należących do związków zawodowych, gdyż wartości te mogą być różne. Odsetek pracowników objętych układami zbiorowymi pracy może być wyższy niż odsetek pracowników zrzeszonych w związkach zawodowych, gdy układy zbiorowe pracy dotyczą zarówno członków związku, jak i osób niezrzeszonych.
B11

Wyroki skazujące i grzywny za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa

Korupcja i przekupstwo wchodzą w zakres postępowania w biznesie jako kwestii związanej ze zrównoważonym rozwojem.
Zgodnie z pkt 43 jednostka informuje o łącznej liczbie wyroków skazujących oraz łącznej kwocie grzywien za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa.

Wytyczne dotyczące wyroków skazujących

Wyroki skazujące za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa odnoszą się do każdego wyroku sądu karnego przeciwko osobie fizycznej lub jednostce w odniesieniu do przestępstwa związanego z korupcją i przekupstwem, na przykład gdy takie wyroki sądów zostaną wpisane do rejestru karnego skazującego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Wytyczne dotyczące grzywien

Grzywny nałożone za naruszenie przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa odnoszą się do obowiązkowych kar pieniężnych w związku z naruszeniem przepisów antykorupcyjnych i przepisów w sprawie zwalczania przekupstwa, nakładanych przez sąd, komisję lub inny organ rządowy i wpłacanych na rzecz skarbu państwa.

Moduł kompleksowy: wytyczne

Wytyczne zawarte w poniższych sekcjach mają na celu ułatwienie stosowania wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat zrównoważonego rozwoju zawartych w pkt 44–65 załącznika I do zalecenia Komisji w sprawie dobrowolnego standardu sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju dla małych i średnich jednostek.
Poniższe wytyczne mają stanowić część ekosystemu, który może też obejmować opracowanie przez EFRAG innych wytycznych, kolejnych narzędzi cyfrowych i wspieranie wdrażania (działania edukacyjne, zaangażowanie zainteresowanych stron itp.), aby ułatwić zrozumienie niektórych technicznych elementów zawartych w wytycznych.
Niniejsze wytyczne mają na celu zapewnienie wsparcia w zakresie przygotowania mierników w module kompleksowym.
C1

Strategia: model biznesowy i zrównoważony rozwój – powiązane inicjatywy

Opisując główne relacje z konsumentami i dostawcami zgodnie z pkt 47 lit. c), jednostka ujawnia szacunkową liczbę dostawców oraz powiązane z nimi sektory i lokalizacje geograficzne (tj. kraje).
C2

Opis praktyk, polityk i przyszłych inicjatyw na rzecz przejścia na bardziej zrównoważoną gospodarkę

Zgłaszając punkty danych C2, jednostki mogą korzystać z poniższego wzoru formularza.

Jeśli w ramach ujawnienia B2 zaznaczono odpowiedź TAK w odniesieniu do istniejących praktyk, polityk lub przyszłych inicjatyw, należy zamieścić ich zwięzły opis wraz z wynikającymi z nich działaniami. (W przypadku gdy praktyka, polityka lub przyszła inicjatywa obejmuje dostawców lub klientów, należy to zaznaczyć)

Jeśli w ramach ujawnienia B2 zaznaczono odpowiedź TAK w odniesieniu do celów, należy je określić.

Jednostka może wskazać najwyższy szczebel w swojej organizacji, który jest odpowiedzialny za wdrożenie tych polityk, jeżeli takowy wyznaczyła.

Zmiana klimatu

Zanieczyszczenie

Woda i zasoby morskie

Bioróżnorodność i ekosystemy

Gospodarka o obiegu zamkniętym

Własne zasoby pracownicze

Osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości

Dotknięte społeczności

Konsumenci i użytkownicy końcowi

Postępowanie w biznesie

Uwzględnia się je przy zgłaszaniu informacji na temat emisji gazów cieplarnianych zgodnie z ujawnieniem B3 (moduł podstawowy).

Aby ustalić, czy ujawnienie emisji zakresu 3 jest odpowiednie zgodnie z pkt 50, jednostka może przeanalizować swoje całkowite emisje gazów cieplarnianych zakresu 3 na podstawie 15 kategorii emisji gazów cieplarnianych zakresu 3 przewidzianych w protokole dotyczącym emisji gazów cieplarnianych, wykorzystując odpowiednie szacunki. Jednostka może ujawnić te informacje w drodze ich włączenia przez odniesienie. Umożliwia to identyfikację i ujawnienie informacji na temat znaczących kategorii zakresu 3 na podstawie skali szacowanych emisji gazów cieplarnianych należących do tych kategorii oraz innych kryteriów przewidzianych w „GHG Protocol Corporate Value Chain (Scope 3) Accounting and Reporting Standard” [Standard rachunkowości i sprawozdawczości przedsiębiorstw w odniesieniu do łańcucha wartości (zakres 3) w ramach Protokołu w sprawie emisji gazów cieplarnianych] (wersja z 2011 r., s. 61 i 65–68) lub załączniku H.3.2 do normy EN ISO 14064-1:2018, takich jak wydatki finansowe, wpływ, powiązane ryzyka przejścia i szanse związane z przejściem lub opinie zainteresowanych stron.
W MŚP prowadzących działalność w sektorach takich jak produkcja, przemysł rolno-spożywczy, budownictwo czy przemysł opakowaniowy prawdopodobnie występują znaczące kategorie zakresu 3 (CDP Technical Note: Relevance of Scope 3 Categories by Sector [Nota techniczna CDP: Znaczenie kategorii zakresu 3 w podziale na sektory] 2024 r.), które można uznać za istotne na potrzeby ujawniania informacji w sektorze jednostki.
C3

Cele redukcji emisji gazów cieplarnianych i transformacja klimatyczna

Redukcja emisji może okazać się dla jednostki zarówno wyzwaniem, jak i szansą, ponieważ często wymaga zmian w strategicznych i operacyjnych realiach przedsiębiorstwa. Cel redukcji emisji może wiązać się z koniecznością przeglądu priorytetów strategicznych i finansowych. Dekarbonizacja może wymagać znaczących początkowych inwestycji, np. w elektryfikację floty pojazdów, wdrażanie nowych technologii w celu zmniejszenia zużycia energii czy też opracowanie nowych linii produktów mniej zależnych od materiałów o wysokiej emisji dwutlenku węgla. Z drugiej strony wdrożenie niskoemisyjnych rozwiązań w celu osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych może znacznie obniżyć koszty zakupu energii i materiałów. Jednostki rozpoczynające proces dekarbonizacji często muszą dostosować swoje modele biznesowe lub codzienne działania operacyjne. Na przykład przedsiębiorstwo zajmujące się logistyką i dostawami może stanąć przed koniecznością przeprojektowania zarządzania flotą, aby zminimalizować ryzyko zakłóceń w świadczeniu usług wynikających z konieczności regularnego ładowania pojazdów. Przedsiębiorstwo produkujące dobra konsumpcyjne, które planuje zastąpić składnik produktu bardziej zrównoważonym i niskoemisyjnym odpowiednikiem, może być zmuszone przeznaczyć czas i zasoby na innowacje produktowe oraz na poszukiwanie nowych dostawców. Takie działania mogą z kolei prowadzić do obniżenia kosztów, wejścia na nowe rynki, tworzenia miejsc pracy i pozyskania dodatkowego finansowania, a tym samym redukcja emisji gazów cieplarnianych może nie tylko stanowić wyzwanie, ale również otworzyć możliwości biznesowe o znaczeniu strategicznym. W tym kontekście cele w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych są istotnym elementem odpowiedzi na potrzebę zrównoważonej transformacji, umożliwiając jednostkom zarządzanie zmianami w sposób systematyczny, kontrolowany i uporządkowany.
Cel redukcji emisji gazów cieplarnianych stanowi zobowiązanie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych jednostki w kolejnym roku w porównaniu z poziomem emisji gazów cieplarnianych zmierzonym w wybranym roku bazowym. Działania prowadzące do redukcji emisji obejmują np. elektryfikację, produkcję odnawialnej energii elektrycznej, opracowanie zrównoważonych produktów itp. Ujawnienie informacji w pkt C3 wiąże się z koniecznością wskazania celów redukcji emisji gazów cieplarnianych zakresu 1 i zakresu 2.
Usuwania gazów cieplarnianych i emisji unikniętych nie zalicza się do redukcji emisji gazów cieplarnianych brutto jednostki. Wynika to z istotnego rozróżnienia pomiędzy praktykami rachunkowości dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych brutto (rachunkowość oparta na wykazie) a usuwaniem i unikaniem emisji gazów cieplarnianych (rachunkowość oparta na projektach lub interwencjach). Emisje gazów cieplarnianych brutto jednostki umożliwiają śledzenie rzeczywistych emisji uwolnionych do środowiska, a tym samym zapewniają spójną i porównywalną podstawę do wyznaczenia celów redukcji emisji gazów cieplarnianych. Z drugiej strony emisje uniknięte i usuwanie dwutlenku węgla odnoszą się do konkretnych działań jednostki, dlatego rozlicza się je oddzielnie od emisji gazów cieplarnianych w ujęciu brutto.
Aby zastosować się do tej praktyki, jednostka musi rozróżnić swoje emisje gazów cieplarnianych brutto od innych wpływów, które nie są w tej praktyce uwzględnione, takie jak usuwanie gazów cieplarnianych i emisje uniknięte. Usuwanie odnosi się do pochłaniania gazów cieplarnianych z atmosfery w wyniku celowej działalności człowieka. Przykłady takich działań mogą obejmować wzrost roślin (przenoszenie atmosferycznego CO2 w ramach fotosyntezy) oraz bezpośrednie wychwytywanie CO2 z powietrza, co zazwyczaj wiąże się z późniejszym składowaniem CO2. Uniknięte emisje gazów cieplarnianych to emisje, które wystąpiłyby, gdyby jednostka nie podjęła działań pozwalających uniknąć tych emisji. Takie działania mogą obejmować wprowadzanie nowych produktów i technologii, które zmniejszają zapotrzebowanie na ich odpowiedniki o wysokiej emisji dwutlenku węgla, na przykład rozwiązania izolacyjne w budynku, które zmniejszają zapotrzebowanie na usługi energetyczne w tym budynku. Więcej informacji na temat koncepcji związanych z usuwaniem dwutlenku węgla i unikaniem emisji można znaleźć w publikacji GHG Protocol Land Sector and Removals Guidance [Wytyczne dotyczące emisji gazów cieplarnianych w sektorze gruntów oraz działań związanych z usuwaniem gazów cieplarnianych w ramach protokołu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych].
Rok bazowy to rok poprzedzający, względem którego mierzone są obecne emisje gazów cieplarnianych jednostki. Zasadniczo powinien to być rok nieodległy, reprezentatywny dla emisji gazów cieplarnianych jednostki, w którym dostępne są weryfikowalne dane.
Rok docelowy to rok w przyszłości, w którym jednostka zamierza osiągnąć określoną wielkość redukcji emisji gazów cieplarnianych w ujęciu bezwzględnym lub procentowym. W przypadku celu krótkoterminowego powinien on obejmować okres od jednego roku do trzech lat od roku bazowego. Można również uwzględnić cele długoterminowe, na przykład obejmujące okresy dwudziestu lub trzydziestu lat (np. 2040 lub 2050). Zachęca się jednostki, aby uwzględniały cele krótkoterminowe co najmniej do 2030 r. oraz w miarę możliwości cele długoterminowe do roku 2050. Zaleca się, aby począwszy od 2030 r. po upływie każdego kolejnego pięcioletniego okresu jednostki aktualizowały rok bazowy i rok docelowy w odniesieniu do swoich celów redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Aby określić cel, jednostki powinny wziąć pod uwagę dostępne dowody naukowe dotyczące ograniczania emisji gazów cieplarnianych. W ramach SBTi (Science Based Target Initiative) zaleca się międzysektorowy cel redukcji emisji gazów cieplarnianych na poziomie -42 % do roku 2030 i -90 % do roku 2050 (rok bazowy to 2020). SBTi proponuje również uproszczoną ścieżkę ustalania celów dla małych i średnich jednostek (6). Opracowano także ścieżki dla poszczególnych sektorów, które jednostki mogą uwzględnić przy wyznaczaniu swoich celów redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Aby szybko ograniczyć zarówno emisje bezpośrednie, jak i pośrednie, jednostka może podjąć pewne proste działania. Wdrożenie niektórych działań może być łatwe, a mimo to mogą one przynieść zauważalną redukcję emisji i ułatwić osiągnięcie celów jednostki. Należy do nich na przykład elektryfikacja floty pojazdów poprzez zastąpienie pojazdów napędzanych paliwami kopalnymi pojazdami elektrycznymi, co doprowadzi do redukcji emisji z chwilą zastąpienia dotychczasowej floty. Może to skutkować znacznym ograniczeniem emisji, szczególnie w przypadku przedsiębiorstw, których działalność opiera się na transporcie. Innym skutecznym, prostym i wykonalnym działaniem na rzecz dekarbonizacji jest zastąpienie dojazdów do pracy oraz podróży służbowych odbywanych samochodem korzystaniem z alternatywnych, niskoemisyjnych środków transportu, takich jak rowery lub transport publiczny. Kolejnym łatwym w realizacji działaniem jest analiza wewnętrznego zarządzania energią, wymiana wyposażenia na bardziej energooszczędne oraz włączenie konserwacji do rutynowych działań biznesowych. Jednostka może zmniejszyć swoje zużycie energii poprzez regularną konserwację wyposażenia i maszyn oraz zastępowanie ich bardziej energooszczędnymi odpowiednikami. Takie wyposażenie może obejmować na przykład kotły, systemy telekomunikacyjne, pompy ciepła, klimatyzację itd. Regularna konserwacja zapewnia efektywną eksploatację takiego wyposażenia, zminimalizowanie zużycia oraz ograniczenie wytwarzania odpadów. Dzięki automatyzacji systemów i stosowaniu timerów do określania okresów używania jednostka może jeszcze bardziej obniżyć emisje generowane przez takie wyposażenie.
Plan transformacji klimatycznej na potrzeby łagodzenia zmiany klimatu to zestaw obecnych i przyszłych działań ukierunkowanych na dostosowanie modelu biznesowego, strategii i operacji jednostki do nadrzędnego celu globalnego, jakim jest ograniczenie wzrostu temperatury do 1,5 °C. Plan transformacji, poparty celem redukcji emisji gazów cieplarnianych zgodnym z tym założeniem, ma kluczowe znaczenie, ponieważ umożliwia zrozumienie sposobów przechodzenia jednostki na gospodarkę niskoemisyjną, a zarazem monitorowanie postępów w tym zakresie. Plan transformacji służy zapewnieniu rozliczalności i przejrzystości, zachęcając jednostki do opracowania wiarygodnych ścieżek łagodzenia zmiany klimatu w drodze podejmowanych działań.
Opracowanie wiarygodnego planu transformacji dla jednostki powinno opierać się na następujących elementach: a) określeniu jasnych obowiązków i ról; b) włączeniu planu do strategii biznesowej i planowania finansowego jednostki; c) uwzględnieniu informacji na temat dźwigni i ścieżek dekarbonizacji oraz mierzalnych wskaźników, które można monitorować w ramach określonych ram czasowych; d)umożliwieniu regularnego przeglądu i aktualizacji po konsultacjach z zainteresowanymi stronami, w stosownych przypadkach; oraz e) uwzględnieniu całości własnych operacji oraz – w jak największym stopniu – łańcucha wartości lub wyjaśnieniu wszelkich ograniczeń w tym zakresie.
Jednostki ujawniające cele zgodnie z załącznikiem IV B lit. d) do rozporządzenia EMAS mogą wykorzystać swoje cele redukcji emisji gazów cieplarnianych na potrzeby spełnienia wymogu VSME, o ile takie cele zostały ustalone. Jednostka może również uzupełnić to ujawnienie wdrożeniem systemu zarządzania środowiskowego EMAS oraz powiązaniem go z normą EN ISO 14001:2015, zgodnie z wymogami określonymi w załączniku II B A.6.2.1 oraz B.5 do rozporządzenia EMAS (cele środowiskowe).

Wytyczne dotyczące sposobu identyfikacji procesów związanych z produkcją, budownictwem lub pakowaniem

Aby zidentyfikować procesy związane z produkcją, budownictwem lub pakowaniem, jednostka może odnieść się do rodzajów działalności objętych „Sekcją C – Przetwórstwo przemysłowe”, „Sekcją F – Budownictwo” oraz Klasą N82.92 „Działalność związana z pakowaniem” wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2023/137.
C4

Ryzyko związane z klimatem

Zagrożenia związane z klimatem są czynnikami ryzyka fizycznego związanego z klimatem, które wynikają z wpływu zmian klimatu na jednostkę. Zagrożenia te można podzielić na zagrożenia nagłe, które wynikają z konkretnych zdarzeń (takich jak susze, powodzie, ekstremalne opady i pożary) oraz zagrożenia długotrwałe (takie jak zmiany temperatury, podnoszący się poziom mórz czy erozja gleby), które wynikają z długoterminowych zmian klimatu (rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/2139). Ryzyko fizyczne jest funkcją zagrożeń związanych z klimatem, narażenia aktywów i działalności jednostki na te zagrożenia oraz wrażliwości jednostki na te zagrożenia. Do przykładów zagrożeń związanych z klimatem należą fale upałów, zwiększona częstotliwość występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych, wzrost poziomu mórz i oceanów, wezbranie z odwodnienia jeziora lodowcowego oraz zmiany rozkładu opadów i cyrkulacji wiatru. Ryzyko fizyczne związane z klimatem można zidentyfikować i modelować za pomocą scenariuszy klimatycznych, które uwzględniają ścieżki wysokiej emisji, takich jak IPCC SSP5-8.5.
Zdarzenia dotyczące przejścia związanego z klimatem mogą być (zgodnie z zaleceniami opracowanymi przez Grupę Zadaniową ds. Ujawniania Informacji Finansowych Związanych z Klimatem (TCFD) z 2017 r.) oparte na polityce i prawie (np. zwiększenie obowiązków w zakresie ujawniania informacji dotyczących emisji), technologii (np. koszty przejścia na mniej emisyjne technologie), rynku (np. wyższe koszty surowców) oraz reputacji (np. wzrost obaw zainteresowanych stron).
Poważne ryzyka związane z klimatem odnoszą się do poważnych ryzyk fizycznych i poważnych ryzyk przejścia, które mogą wynikać z narażenia aktywów i działalności jednostki na zagrożenia związane z klimatem.
C5

Dodatkowa (ogólna) charakterystyka pracowników

Aby określić współczynnik płci, należy podzielić liczbę pracowników płci żeńskiej przez liczbę pracowników płci męskiej wśród kadry zarządzającej. W ten sposób można obliczyć stosunek liczby kobiet do liczby mężczyzn w kadrze zarządzającej jednostki.
Formula

Kadra zarządzająca odnosi się do poziomu poniżej zarządu, o ile jednostka nie stosuje innej, specyficznej definicji.
Na przykład, jeśli kadra zarządzająca liczy 28 kobiet i 84 mężczyzn, współczynnik płci wynosi 1:3, co oznacza, że na każdą kobietę w kadrze zarządzającej przypada trzech mężczyzn.
Czynniki, które jednostka powinna uwzględnić, decydując o ujawnieniu liczby osób samozatrudnionych i pracowników tymczasowych zgodnie z pkt 60: (1) stosunek pracowników do osób samozatrudnionych i pracowników tymczasowych, zwłaszcza w przypadku znaczącej lub rosnącej zależności, lub (2) sytuacje, w których ryzyko negatywnych wpływów społecznych w odniesieniu do osób samozatrudnionych lub pracowników tymczasowych jest większe niż ma to miejsce w przypadku własnych pracowników jednostki.
W poniższej tabeli pokazano, w jaki sposób można przedstawić informacje dotyczące osób samozatrudnionych bez personelu, które pracują wyłącznie na rzecz jednostki, oraz pracowników tymczasowych zapewnionych przez jednostki prowadzące głównie działalność związaną z zatrudnieniem.

Rodzaje pracowników

Liczba osób samozatrudnionych i pracowników tymczasowych zapewnionych przez jednostki prowadzące głównie działalność związaną z zatrudnieniem

Łączna liczba osób samozatrudnionych bez personelu, które pracują wyłącznie na rzecz jednostki

Łączna liczba pracowników tymczasowych zapewnionych przez jednostki prowadzące głównie działalność związaną z zatrudnieniem

Jednostki mogą zastosować kod O78 NACE w odniesieniu do pracowników tymczasowych zapewnianych przez jednostki prowadzące głównie działalność związaną z zatrudnieniem.
C6

Dodatkowe informacje dotyczące własnych zasobów pracowniczych – polityki i procesy dotyczące praw człowieka

Jednostki, które wdrożyły procesy należytej staranności w zakresie praw człowieka, mogą odpowiedzieć twierdząco (TAK) i wyjaśnić treść polityk lub procesów, korzystając z menu rozwijanego.
C7

Poważne incydenty dotyczące praw człowieka

„Potwierdzony incydent” odnosi się do postępowania lub skargi zarejestrowanych w jednostce lub we właściwych organach w drodze formalnej procedury lub przypadek niezgodności zidentyfikowany przez jednostkę w drodze ustanowionych procedur. Ustanowione procedury identyfikacji przypadków niezgodności mogą obejmować audyty systemu zarządzania, formalne programy monitorowania lub mechanizmy rozpatrywania skarg.
C8

Przychody z niektórych sektorów i wykluczenie z unijnych wskaźników referencyjnych

Paliwa kopalne, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 62 rozporządzenia (UE) 2018/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady, to nieodnawialne źródła energii oparte na węglu, takie jak paliwa stałe, gaz ziemny i ropa naftowa.
Produkcja chemikaliów odnosi się do rodzajów działalności wymienionych w sekcji C, dziale 20.2 załącznika I do rozporządzenia (UE) 2023/137, tj. produkcji pestycydów i innych produktów agrochemicznych.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2020/1818 przedsiębiorstwa wykluczone z unijnych wskaźników referencyjnych dostosowanych do porozumienia paryskiego obejmują:
przedsiębiorstwa, które osiągają co najmniej 1 % swoich przychodów z działalności związanej z poszukiwaniem, wydobyciem, dystrybucją lub rafinacją węgla kamiennego i brunatnego;
przedsiębiorstwa, które osiągają co najmniej 10 % swoich przychodów z działalności związanej z poszukiwaniem, wydobyciem, dystrybucją lub rafinacją paliw olejowych;
przedsiębiorstwa, które osiągają co najmniej 50 % swoich przychodów z działalności związanej z poszukiwaniem, wydobyciem, dystrybucją lub rafinacją paliw gazowych; oraz
przedsiębiorstwa, które osiągają co najmniej 50 % swoich przychodów z produkcji energii elektrycznej, której intensywność emisji gazów cieplarnianych wynosi powyżej 100 g CO2 e/kWh.
C9

Wskaźnik zróżnicowania organu zarządzającego pod względem płci

Organ zarządzający oznacza najwyższy organ decyzyjny w przedsiębiorstwie. Organ zarządzający może przyjmować różną formę w zależności od jurysdykcji, której podlega przedsiębiorstwo, oraz w zależności od klasyfikacji jej formy prawnej.
Zgodnie z wymogami przewidzianymi w rozporządzeniu w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych wskaźnik zróżnicowania organu zarządzającego pod względem płci oblicza się jako średni stosunek liczby kobiet do liczby mężczyzn wśród członków zarządu.
Formula

Przykład
Organ zarządzający pewnego przedsiębiorstwa z sektora MŚP składa się z sześciu członków, w tym trzech kobiet. Wskaźnik zróżnicowania pod względem płci wynosi jeden – na każdą kobietę będącą członkiem tego organu przypada jeden członek płci męskiej.

Przypisy

  1. (1)Greenhouse Gas Protocol. GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard – Revised Edition [Standard rachunkowości i sprawozdawczości przedsiębiorstw do protokołu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych – wydanie zmienione]. Światowy Instytut Zasobów i Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju.
  2. (2)Greenhouse Gas Protocol. GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard – Revised Edition [Standard rachunkowości i sprawozdawczości przedsiębiorstw do protokołu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych – wydanie zmienione]. Światowy Instytut Zasobów i Światowa Rada Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju.
  3. (3)SEI i CCAC (2022). Praktyczny przewodnik dotyczący oceny emisji czynników zanieczyszczenia powietrza przez przedsiębiorstwa. Sztokholmski Instytut Środowiska (SEI) oraz Koalicja na rzecz klimatu i czystego powietrza (CCAC).
  4. (4)Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/1288 z dnia 6 kwietnia 2022 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 w zakresie regulacyjnych standardów technicznych określających szczegóły dotyczące treści i sposobu prezentacji informacji w odniesieniu do zasady „nie czyń poważnych szkód”, określających treść, metody i sposób prezentacji informacji w odniesieniu do wskaźników zrównoważonego rozwoju i niekorzystnych skutków dla zrównoważonego rozwoju, a także określających treść i sposób prezentacji informacji w odniesieniu do promowania aspektów środowiskowych lub społecznych i celów dotyczących zrównoważonych inwestycji w dokumentach udostępnianych przed zawarciem umowy, na stronach internetowych i w sprawozdaniach okresowych, C/2022/1931, Dz.U. L 196 z 25.7.2022, s. 1.
  5. (5)Do przykładów należą samochody, prywatne ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie na życie i programy wspierające dobrostan.
  6. (6)SBTi udostępnia również MŚP zasoby umożliwiające wyznaczanie celów opartych na podstawach naukowych.