Commission Recommendation (EU) 2025/1710 · Gaeilge
Is leagan neamhoifigiúil den téacs é seo. Tá an leagan oifigiúil ar fáil ar EUR-Lex.
Bunmhodúl: Treoraíocht
1.
Tá an treoraíocht atá le fáil sna ranna thíos ceaptha chun cur i bhfeidhm na gceanglas maidir le nochtadh inbhuanaitheachta atá le fáil i míreanna 21 go 43 d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Moladh ón gCoimisiún maidir le caighdeán tuairiscithe inbhuanaitheachta deonach le haghaidh gnóthais bheaga agus mheánmhéide a éascú.
Tá an treoraíocht thíos beartaithe mar chuid d’éiceachóras lena bhféadfaí forbairt treoracha tacaíochta breise ag EFRAG a áireamh freisin, uirlisí digiteacha breise agus tacaíocht cur chun feidhme (gníomhaíochtaí oideachasúla, rannpháirtíocht páirtithe leasmhara) arb éard is aidhm dó tuiscint ar roinnt de na gnéithe teicniúla sa treoraíocht a éascú.
Le linn dó tuairisciú ar fhoirm dhlíthiúil an ghnóthais i gcomhréir leis an reachtaíocht náisiúnta faoi mhír 24(e)(i), féadfaidh an gnóthas roghnú as ceann amháin de na struchtúir ghnóthais seo a leanas:
Le linn dó tuairisciú ar chó(i)d NACE an ghnóthais faoi mhír 24(e)(ii), is aicmiúcháin iad cóid NACE (Nomenclature statistique des activités économiques dans l’Union européenne [Aicmiú Staidrimh Gníomhaíochtaí Eacnamaíocha san Aontas Eorpach]) ar ghníomhaíochtaí eacnamaíocha a úsáidtear san Aontas Eorpach. Cuirtear creat caighdeánaithe ar fáil leo chun gníomhaíochtaí eacnamaíocha a aicmiú ina n-earnálacha, rud a chumasaíonn inchomparáideacht agus comhthuiscint i measc thíortha éagsúla an Aontais Eorpaigh.
Tá an cód NACE comhdhéanta de líon digití idir 2 go 5 ag brath ar an leibhéal sainiúlachta lena sainaithnítear an ghníomhaíocht eacnamaíoch. Is féidir teacht ar an liosta de chóid NACE sa doiciméad seo a leanas: Rialachán (AE) 2023/137.
Uimhir an Leibhéil
Aitheantóir
Tuairisc
1
Roinn
Sainaithnítear ranna le litir aibítreach, agus sainítear leo 21 limistéar eacnamaíoch ginearálta amhail talmhaíocht, tionscal monaraíochta nó tráchtáil.
2
Rannóg
Sainaithnítear an rannóg le cód uimhriúil dhá dhigit, agus sainaithnítear léi earnáil shonrach laistigh de limistéar eacnamaíoch ginearálta. Tá 88 rannóg san iomlán ann.
3
Grúpa
Sainaithnítear an grúpa le cód uimhriúil trí dhigit (agus dhá dhigit na rannóige á gcur san áireamh) agus sainítear leis limistéar sonrach laistigh den earnáil. Tá thart ar 270 grúpa ann.
4
Aicme
Sainaithnítear an aicme le cód uimhriúil ceithre dhigit (agus digití na rannóige agus an ghrúpa á gcur san áireamh) agus sainítear léi gníomhaíocht shonrach laistigh den ghrúpa. Tá thart ar 450 aicme ann.
Agus líon na bhfostaithe á thuairisciú faoi mhír 24(e)(v), is éard is coibhéis lánaimseartha (FTE) ann líon na bpost lánaimseartha i ngnóthas. Is féidir í a ríomh trí uaireanta sceidealaithe d’fhostaí a roinnt (líon iomlán uaireanta oibre an chloig sa tseachtain) ar líon uaireanta an fhostóra le haghaidh seachtain oibre lánaimseartha (líon iomlán uaireanta an chloig arna ndéanamh ag fostaithe lánaimseartha). Mar shampla, fostaí a oibríonn 25 uair an chloig gach seachtain le haghaidh cuideachta inarb ionann an tseachtain lánaimseartha agus 40 uair an chloig, is ionann sin agus 0.625 FTE (i.e. 25/40 uair an chloig).
Is ionann an líon foirne agus líon na ndaoine a fhostaíonn gnóthas arna thuairisciú ag deireadh na tréimhse tuairiscithe nó mar mheán ar fud na tréimhse tuairiscithe.
Agus tuairisciú á dhéanamh ag an ngnóthas ar thír na bpríomhoibríochtaí agus ar shuíomh na sócmhainní suntasacha faoi mhíreanna 24(e)(vi) agus (vii), nochtfaidh sé an fhaisnéis sin le haghaidh gach ceann dá láithreáin agus úsáid á baint as an tábla thíos:
Tá coinne leis go mbeidh geoshuíomh gnóthais ina phointe luachmhar sonraí do pháirtithe leasmhara chun rioscaí agus deiseanna atá bainteach leis an FBM a mheasúnú, go háirithe i ndáil le saincheisteanna inbhuanaitheachta an oiriúnaithe don athrú aeráide, an uisce, na n-éiceachóras agus na bithéagsúlachta.
Cuirfear an geoshuíomh ar fáil i bpointí spásúla le haghaidh aonaid aonair nó pointí polagáin lena sainmhínítear teorainneacha an tsuímh níos mó nach bhfuil cuma aonaid air, amhail feirm, mianach nó saoráid. Féadfaidh an gnóthas braisle pointí a chur ar fáil freisin chun ceadú do shainaithint éasca an limistéir lena mbaineann. Cuirfear na pointí spásúla ar fáil mar chomhordanáidí, ag a bhfuil cúig ionad dheachúlacha (e.g. 0 ° 00′ 0.036″).
Agus geoshuíomh láithreán atá faoina úinéireacht, atá ar léas aige, nó a bhainistíonn sé á nochtadh ag an ngnóthas, áireoidh sé comhordanáidí na láithreán sa tábla a thaispeántar i mír 73. Féadfaidh an gnóthas úsáid a bhaint as uirlisí mapála gréasáin le comhordanáidí láithreán atá faoina úinéireacht, ar léas dó, nó faoina bhainistíocht a shainaithint. Féadfaidh an gnóthas úsáid a bhaint freisin as aon uirlis nó ardán iomchuí bogearraí le himlíne limistéir nó láithreán níos mó a bhunú a thuilleadh.
I ndáil le mír 25, is féidir éicilipéid chláraithe ó scéim lipéadúcháin náisiúnta nó idirnáisiúnta, nó de chuid an Aontais Eorpaigh, a áireamh le deimhniúchán i ndáil le hinbhuanaitheacht, a chomhfhreagraíonn le príomhghníomhaíocht FBM. Mar shampla, cumhdaítear le hÉicilipéad an Aontais Eorpaigh táirgí sonracha, amhail teicstílí agus coisbhearta, cumhdaigh (e.g. clúdaigh urláir adhmaid), táirgí glantacháin agus cúraim phearsanta, trealamh leictreonach, nó troscán. Féadfaidh an gnóthas Grúpaí Táirgí d’Éicilipéad an Aontais Eorpaigh agus an Chatalóg Táirgí a cheadú le tuilleadh faisnéise a fháil.
Cleachtais, beartais agus tionscnaimh amach anseo chun aistriú i dtreo geilleagar níos inbhuanaithe
14.
Féadfaidh gnóthais úsáid a bhaint as an teimpléad seo a leanas chun tuairisciú ar phointí sonraí B2.
An bhfuil cleachtais inbhuanaitheachta atá ann cheana/ beartais/ tionscnaimh a bheidh ann amach anseo lena dtugtar aghaidh ar aon cheann de na saincheisteanna inbhuanaitheachta seo a leanas?
an infheistíocht airgeadais i gcaipiteal nó sócmhainní d’eintitis an gheilleagair shóisialta dá dtagraítear sa Mholadh ón gComhairle an 29 Meán Fómhair 2023 (cé is moite de thabhartais agus ranníocaíochtaí); agus
aon teorainn le dáileadh na mbrabús atá bainteach le cineál comharaíochta nó le cineál na ngníomhaíochtaí atá comhdhéanta de sheirbhísí lena ngabhann leas eacnamaíoch ginearálta (SGEI).
Treoraíocht don lucht saothair féin, d’oibrithe sa slabhra luacha, do phobail dá ndéantar difear agus do thomhaltóirí agus úsáideoirí deiridh
16.
Chun tuiscint níos fearr a fháil ar shaincheisteanna inbhuanaitheachta atá bainteach le cearta sóisialta agus cearta an duine, déan tagairt d’Fhoscríbhinn B chun liosta a fháil de shaincheisteanna inbhuanaitheachta féideartha. D’fhéadfadh an liosta sin cuidiú lena shainaithint cé acu atá na beartais, cleachtais nó tionscnaimh amach anseo dírithe ar aghaidh a thabhairt ar thionchair dhiúltacha a théann i bhfeidhm ar chearta an duine nó atá siad teoranta do ghrúpaí sonracha páirtithe leasmhara dá ndéantar difear (mar shampla, oibrithe sa slabhra luacharéamhtheachtach). Mar chuid den nochtadh sin féadfaidh gnóthais nochtadh freisin cé acu atá nó nach bhfuil próiseas i bhfeidhm acu chun aghaidh a thabhairt ar ghearáin atá bainteach le cearta an duine.
Tionchair ar an aeráid: úsáid fuinnimh agus astaíochtaí gás ceaptha teasa
17.
De réir mhíreanna 29 agus 30, tuairiscíonn an gnóthas ar a thionchair aeráide, agus faisnéis á cur ar fáil faoina úsáid fuinnimh agus faoi astaíochtaí gás ceaptha teasa. Níl an treoraíocht seo maidir le nochtadh B3 ina pointe sonraí breise a ghabhann leis na nochtaí ar a dtugtar tuairisc i míreanna 29 (maidir le hídiú fuinnimh) agus 30 (maidir le hastaíochtaí GCT), ach ina ionad sin, athbhunaítear léi cuspóir uileghabhálach agus cuirtear comhthéacs ar fáil léi do Bhun-nochtadh B3.
Is é an t-ídiú fuinnimh atá taobh thiar go mór de na tionchair i ndáil le haeráid. Dá bhrí sin, is rud ábhartha é an chainníocht a nochtadh anuas ar an gcineál – e.g. breoslaí iontaise amhail gual, ola agus gás le hais fuinneamh in-athnuaite – agus ar an meascán fuinnimh arna ídiú. Samplaí de nochtaí fuinnimh is ea an t-ídiú iomlán fuinnimh arna mhiondealú de réir breoslaí iontaise agus leictreachais. Féadfar miondealuithe eile a thuairisciú amhail an leictreachas ceannaithe nó féinghinte a ídiú ó fhoinsí in-athnuaite. Seo a leanas sampla den fhaisnéis arna hiarraidh i mír 29.
I gcás ina gceannaíonn an gnóthas breoslaí iontaise (e.g. gás nádúrtha, ola) nó breoslaí in-athnuaite (e.g. bithbhreoslaí, amhail bithdhíosal agus bitheatanól) chun leictreachas, teas nó fuarú a ghiniúint dá ídiú aige féin, ní foláir dó an comhaireamh dúbailte a sheachaint. Dá bhrí sin, ní choinníonn an gnóthas cuntas ar luach fuinnimh an bhreosla cheannaithe ach mar ídiú breosla, ach ní choinníonn sé cuntas ná ní dhéanann sé tuairisc ar an leictreachas agus tomhailt teasa arna táirgeadh ón mbreosla sin arís eile. I gcás na giniúna leictreachais ó fhuinneamh in-athnuaite amhail grianfhuinneamh nó fuinneamh gaoithe – agus i gcás nach gá aon bhreosla a úsáid – coinníonn an gnóthas cuntas ar an méid leictreachais arna ghiniúint agus arna ídiú mar ídiú leictreachais.
Ní fhritháireoidh an gnóthas a ídiú fuinnimh lena tháirgeadh fuinnimh fiú má dhíoltar an fuinneamh a ghintear ar an láthair le tríú páirtí agus má úsáideann an tríú páirtí é. Seachnóidh an gnóthas comhaireamh dúbailte an ídithe fuinnimh freisin, agus é ag nochtadh ídiú fuinnimh féinghinte. Má ghineann an gnóthas leictreachas ó fhoinse breosla neamh-inathnuaite nó inathnuaite agus má ídíonn sé an leictreachas ginte ansin, ní dhéanfar an t-ídiú fuinnimh a chomhaireamh ach uair amháin faoin ídiú breosla. Is féidir sciar an fhuinnimh in-athnuaite a ríomh bunaithe ar ráthaíochtaí tionscnaimh, deimhniúcháin fuinnimh in-athnuaite nó ídiú leictreachais mar a shloinntear sa bhille leictreachais. Féadfar tagairt a dhéanamh sa bhille leictreachais d’aonaid leictreachais, agus an céatadán leictreachais a shonrú ann arna chur ar fáil ag teacht ó fhoinsí in-athnuaite, agus is féidir go mbeidh cuma na fíorach thíos air.
Agus an fhaisnéis maidir le hídiú fuinnimh á ullmhú is gá faoi mhír 29, eisiafaidh an gnóthas na bunábhair agus na breoslaí nach ndóitear chun críocha fuinnimh. Is féidir leis an ngnóthas a ídíonn fuinneamh mar bhunábhair faisnéis maidir leis an ídiú sin a nochtadh ar leithligh ó na nochtaí a cheanglaítear.
Tuairisceoidh na gnóthais a n-ídiú fuinnimh i dtéarmaí an fhuinnimh deiridh, a thuigtear mar an méid fuinnimh a chuirtear ar fáil don ghnóthas, mar shampla, an líon Meigeavatuaireanta (MWh) leictreachais arna gceannach ón ngal fóntais a fhaightear ó ghléasra tionsclaíoch in aice láimhe nó díosal a cheannaítear ag stáisiúin pheitril. Tagraítear leis an leictreachas go sainráite don teas, gal agus fuarú. Áirítear le breoslaí aon rud a dhóitear, e.g. gás, gás nádúrtha, bithmhais, etc.
Sonraítear i mír 29 MWh mar an rogha aonaid le hídiú fuinnimh a thomhas. I gcás an bhreosla nó na bithmhaise, is gá tiontú chuig MWh i gcás sonraí in aonaid eile amhail luach fuinnimh (e.g. kJ, Btu), toirt (e.g. lítir, m3) nó mais (e.g. tonaí méadracha, tonaí gearra).
I gcás an ídithe breosla arna thomhas de réir maise (e.g. adhmad, gual), ba cheart don ghnóthas an méid seo a leanas a dhéanamh:
(a)
an Glanluach Calrach an bhreosla (e.g. kJ/tonna méadrach, TJ/Gg) a aimsiú (is féidir leis a bheith ina ghnáthluach arna fhoilsiú ag foinsí iontaofa, e.g. IPCC, nó is féidir é a bheith á chur ar fáil ag an soláthróir nó é a fháil go hinmheánach);
an luach fuinnimh a ríomh, mais arna hiolrú faoi Ghlanluach Calrach, mar shampla, 3 743 [t] * 43 [TJ/Gg] = 3 743 t * 43 TJ/(1 000 [t]) = 160.95 [TJ]; agus
I gcás astaíochtaí comhlána gás ceaptha teasa (GCT) ag eascairt as gníomhaíochtaí an ghnóthais, cuireann an ceanglas i mír 30 leis na sainmhínithe agus rialacha a bhaineann le Prótacal GCT, arb é an príomhchaighdeán cuntasaíochta i gcás astaíochtaí GCT é. Faoi mhír 30, tuairisceoidh gnóthais ar a gcuid astaíochtaí Raon feidhme 1 agus Raon feidhme 2. Cumhdaítear le hAstaíochtaí GCT Raon feidhme 1 astaíochtaí díreacha ó fhoinsí rialaithe nó faoi úinéireacht. Is astaíochtaí indíreacha GCT iad astaíochtaí Raon feidhme 2 ag éirí as gníomhaíochtaí na cuideachta tuairiscithe (óir díorthaítear ó fhuinneamh ídithe an ghnóthais é), a tharlaíonn mar sin féin ag foinsí faoi úinéireacht nó faoi rialú cuideachta eile. Tugtar treoraíocht bhreise sna ranna thíos faoi conas astaíochtaí Raon feidhme 1 agus Raon feidhme 2 a ríomh.
Is caighdeán domhanda é Prótacal GCT chun astaíochtaí GCT a thomhas, a thuairisciú agus a bhainistiú, agus comhsheasmhacht agus trédhearcacht á n-áirithiú an tráth céanna. Cumhdaítear leis an gcaighdeán corparáideach treoraíocht maidir le hastaíochtaí Raon feidhme 1, Raon feidhme 2 agus Raon feidhme 3 le haghaidh cuideachtaí agus eagraíochtaí eile (eagraíochtaí neamhrialtasacha, rialtas, etc.).
Agus astaíochtaí GCT á dtuairisciú, is den tábhacht é na teorainneacha iomchuí a shocrú chun a áirithiú go bhfuil an fardal GCT ceart agus chun comhaireamh dúbailte astaíochtaí a sheachaint. Sainmhínítear i bPrótacal GCT an dá phríomhchineál teorainneacha – teorainneacha eagraíochtúla nó oibríochtúla.
(a)
Teorainn eagraíochtúil: sainmhínítear í le Prótacal GCT mar na teorainneacha lena gcinntítear na hoibríochtaí faoi úinéireacht nó faoi rialú an ghnóthais tuairiscithe, ag brath ar an gcur chuige comhdhlúite a ghlactar. Is ann do dhá chur chuige comhdhlúite astaíochtaí – an cur chuige cothromais nó rialaithe. Roghnóidh an gnóthas an cur chuige ina léirítear a imthosca féin.
Agus an cur chuige rialaithe á úsáid, coinníonn an gnóthas cuntas ar astaíochtaí GCT ó oibríochtaí ar a bhfuil rialú airgeadais nó oibríochtúil aige. Úsáidfidh cuideachtaí na critéir rialaithe oibríochtúil nó airgeadais agus an cur chuige seo á úsáid lena chuid astaíochtaí a chomhdhlúthú agus a ghabháil sa tuarascáil.
(i)
Ciallaíonn rialú airgeadais go bhfuil rialú airgeadais ag an ngnóthas ar an oibríocht má tá sé ar chumas an chéad eintitis beartais airgeadais agus oibríochtúla an dara gnóthas a threorú d’fhonn buntáistí eacnamaíocha a bhaint as a chuid gníomhaíochtaí.
Ciallaíonn rialú oibriúcháin go bhfuil rialú oibriúcháin ag gnóthas ar oibríocht má tá lánúdarás ag an gcéad cheann nó ag ceann dá fhochuideachtaí chun a bheartais oibríochtúla a thabhairt isteach agus a chur chun feidhme ag an oibríocht.
Teorainn oibriúcháin: sainmhínítear le Prótacal GCT í mar na teorainneacha lena gcinntítear na hastaíochtaí díreacha agus indíreacha atá bainteach le hoibríochtaí faoi úinéireacht nó faoi rialú na cuideachta tuairiscithe. Tairgtear an cumas leis an measúnú seo do ghnóthas na hoibríochtaí agus na foinsí a fháil amach a bhíonn ina gcúis le hastaíochtaí díreacha (Raon feidhme 1) agus astaíochtaí indíreacha (Raon feidhme 2 agus Raon feidhme 3) agus le cinneadh a dhéanamh na hastaíochtaí díreacha atá le háireamh leis a leanann as a chuid oibríochtaí.
Is gá don mhachnamh ar theorainneacha cloí leis na prionsabail a thuairiscítear thuas (comhsheasmhacht le himeacht ama, trédhearcacht ina ndoiciméadú agus iomláine), agus léirshamhlaítear san íomhá thuas iad (1).
Le Prótacal GCT freisin tugtar isteach treoraíocht chomh maith le céimeanna le leanúint chun astaíochtaí GCT a shainaithint, a ríomh agus a rianú, mar a léirshamhlaítear san íomhá thíos (2).
Tá uirlisí difriúla forbartha le tionscnaimh phríobháideacha agus phoiblí chun cuidiú le gnóthais a bhfardal astaíochtaí GCT a fhorbairt agus chun dúshláin a éascú atá bainteach lena ullmhú. Tá tacar áireamhán molta GCT á choinneáil ar bun ag EFRAG ar a shuíomh gréasáin.
Treoraíocht maidir le hastaíochtaí suíomh-bhunaithe Raon feidhme 1 agus Raon feidhme 2
34.
Áirítear le gnáthastaíochtaí Raon feidhme 1 CO2 (chomh maith le CH4 agus N2O) astaíochtaí atá bainteach le dóchán breosla (mar shampla i gcoireáin, foirnéisí, feithiclí, etc.) agus astaíochtaí éalaitheacha ón aerchóireáil agus ó phróisis thionsclaíocha.
Áirítear le Raon feidhme 2 suíomhbhunaithe astaíochtaí ón leictreachas, teas, gal, agus fuarú arna gceannach nó arna sealbhú agus arna n-ídiú ag an gcuideachta tuairiscithe. Léirítear inti meándlús astaíochtaí na n-eangaí ar a dtarlaíonn an t-ídiú fuinnimh agus úsáidtear sonraí fachtóirí astaíochta atá mar mheán ar fud na heangaí den chuid is mó inti. Baineann gnáthfhoinsí astaíochtaí Raon feidhme 2 le haon trealamh lena n-ídítear leictreachas (innill leictreacha, soilse, foirgnimh, etc.), teas (téamh i bpróisis thionsclaíocha, foirgnimh, etc.), gal (próisis thionsclaíocha) agus fuarú (próisis thionsclaíocha, foirgnimh, etc.).
Is féidir meastóireacht a dhéanamh ar astaíochtaí GCT ar roinnt bealaí, lena n-áirítear leis an gcur chuige ríomha, tomhas, nó meascán den tomhas agus ríomhanna. Tá cur chuige coitianta amháin bunaithe ar ríomh le húsáid fachtóirí astaíochta (FA) – lena bhféadfaí poitéinseal téimh dhomhanda (PTD) an GCT a áireamh. Is féidir tomhas díreach agus braiteoirí á n-úsáid (sreabhadh agus tiúchan) a chur i bhfeidhm freisin. Tugtar achoimre sa tábla thíos ar na modhanna is coitianta.
Modh meastóireachta GCT
Sonraí
Sonraí riachtanacha
Tomhas a dhéanamh
Cainníochtaí gáis arna dtomhas go díreach de réir a bpoitéinsil téimh dhomhanda shonraigh a iolrú.
Cainníocht dhíreach an gháis arna astú ó thomhas an gháis (sreabhadh, tiúchan, toirt)
Poitéinseal téimh dhomhanda (PTD) na ngás
Ríomh a dhéanamh
Na sonraí gníomhaíochta arna n-iolrú faoin bhfachtóir astaíochta (FA) lena gcomhtháthaítear an poitéinseal téimh dhomhanda (PTD)
Sa tábla thuas tugtar isteach na téarmaí seo a leanas:
(a)
sonraí gníomhaíochta, a chomhfhreagraíonn go hiondúil do chainníocht an bhreosla arna ídiú. Féadfar é a shloinneadh in aonaid fuinnimh (e.g. MWh), toirt (e.g. m3 nó l) nó mais (e.g. tonaí nó kg.). Is féidir leis an ngnóthas teacht orthu sin trí athbhreithniú a dhéanamh ar admhálacha ceannachán nó billí fóntais:
fachtóirí astaíochta (FA), lena gcainníochtaítear an méid GCT a astaítear in aghaidh an aonaid gníomhaíochta. Is minic a chuirtear san áireamh leis na fachtóirí astaíochta PDT an GCT, nach gá don ghnóthas an dara ceann a thabhairt san áireamh sa chás sin.
Déantar achoimre sa tábla thíos ar fhoinsí neamh-uileghabhálacha inar féidir le gnóthais fachtóirí astaíochta (FA) agus poitéinseal téimh dhomhanda (PTD) a rochtain go héasca. Féadfaidh gnóthais tagairt a dhéanamh freisin d’fhoinsí údarásacha náisiúnta a d’fhéadfadh a bheith níos ábhartha dá gcúinsí.
Is féidir leis na gnóthais tuilleadh treoraíochta agus uirlisí a fháil freisin faoin gcaoi chun gníomhú agus tuairisciú ar a gcuid astaíochtaí GCT agus tionchair aeráide trí ghabháil chuig suíomh gréasáin Mol Aeráide FBM.
Ídíonn Cuideachta A ola bhreosla Uimh. 4 i gcoireán tionsclaíoch. I gcás a cuntasaíochta airgeadais, coinníonn sí súil ar a costais, agus chun críocha na cuntasaíochta GCT, coinníonn sé súil ar thoirteanna (m3) mar a léirítear ina gcuid admhálacha breosla. Is ó na hadmhálacha a dhéantar toirteanna bliantúla na hola breosla arna gceannach a chinneadh, agus coinníonn sé súil freisin ar an bhfardal ola breosla an chéad lá den bhliain de réir an fhéilire. In 2023 cheannaigh sé 100 m3 d’ola bhreosla. Ar bhonn a taifead, an 1 Eanáir 2023 bhí 2.5 m3 ina thaiscumair aige, agus an 1 Eanáir 2024 bhí 1 m3 aige. Dá bhrí sin, cinneann sé (trí cheannach agus tomhas an fhardail) le linn 2023 gur ídigh sé 101.5 m3 d’ola bhreosla.
Agus leas á bhaint as liosta fachtóirí astaíochta IPCC (Tábla 2.3, leathanach 2.18), déanann sé meastachán ar a fhachtóir astaíochta gur cumasc leath is leath den ola dhíosail agus den ola iarmharach ag 75.75 t CO2/TJ, agus trí staidreamh foilsithe a úsáid maidir le fuinneamh, déanann sé amach gurb ionann a ghlanluach calrach a bhreosla agus 0.03921 TJ/m3. I bhfianaise GWP CO2 GWP a bheith cothrom le haon, is é seo a leanas a astaíocht CO2 don fhoinse shonrach Raon feidhme 1:101.5 m3 * 0.03921 TJ/m3 * 75.75 t CO2/TJ * 1 = 301.5 t CO2
Chun críche na hiomláine sa sampla sin, déantar na hastaíochtaí CH4 agus N2O a ríomh freisin. Agus liosta fachtóirí astaíochta an IPCC á sheiceáil, taispeántar gurb amhlaidh a leanas faoi seach iad, 3 kg de CH4/TJ agus 0.6 kg de N2O/TJ, agus is ionann na hastaíochtaí dá réir agus:Astaíochtaí CH4 = 101.5 m3 * 0.03921 TJ/m3 * 3 kg CO2/TJ * 29.8 = 0.36 tCO2eAstaíochtaí N2O = 101.5 m3 * 0.03921 TJ/m3 * 0.6 kg CO2/TJ * 273 = 0.65 tCO2e
Mar atá luaite, cuireann na hastaíochtaí CH4 agus N2O tuairim is 1 tCO2e le luach CO2 301.5 tCO2, arb é timpeall ar 0.3 % den iomlán. D’fhéadfaí a mheas go bhfuil sé sin go maith laistigh den earráid tuairiscithe inghlactha, agus mar sin is féidir nár ríomhadh agus nár tuairiscíodh í. Díorthaítear poitéinseal téimh dhomhanda le haghaidh CH4 agus N2O ón Séú Tuarascáil Mheasúnachta ó IPCC, Caibidil 7SM.
Áitíonn Cuideachta A foirgneamh oifige 2 000 m2 i bPáras, mar a n-íocann sí as an leictreachas arna ídiú le haghaidh téamh agus fuarú lárnach, soilsiú, ríomhairí agus trealamh leictreach eile amhail fearais. I gcás a chuid billí fóntais, tá meastachán déanta aige gur ídigh an foirgneamh 282 MWh de leictreachas in 2022. Trí fhachtóir astaíochta dar luach 73 g coibhéiseach CO2/kWh don Fhrainc in 2022 a úsáid, rinne sé an meastachán seo a leanas ar a astaíochtaí Raon feidhme 2 dá ídiú leictreachais i bhfoirgnimh
Is féidir gur mian le gnóthais freisin a gcuid figiúirí Raon feidhme 2 margadh-bhunaithe a chur ar fáil. Sna fachtóirí astaíochta le haghaidh astaíochtaí Raon feidhme 2 margadh-bhunaithe léirítear na socruithe conarthacha atá ag an ngnóthas lena chuid soláthróirí fuinnimh. Is féidir lena gcuid soláthróirí leictreachais nó teasa fachtóirí astaíochta margadh-bhunaithe a chur ar fáil, chomh maith le tacaíocht a fháil ó cheannach Deimhnithe um Shaintréithe Fuinnimh nó Comhaontuithe Ceannaigh Cumhachta (CCCanna) nó ó úsáid fachtóirí astaíochta meascáin iarmharaigh (AIB, 2024).
Treoraíocht maidir leis na gnóthais ar gá dóibh tuairisciú ar thruailliú agus maidir leis na truailleáin ar gá do ghnóthais tuairisciú orthu.
46.
Le mír 32 suitear go nochtfaidh an gnóthas na truailleáin a astaíonn sé leis an aer, uisce agus ithir ina chuid oibríochtaí féin, más gá an fhaisnéis sin a thuairisciú cheana féin de réir an dlí do na húdaráis inniúla nó de réir Córais Bainistíochta Comhshaoil. Ciallaíonn sé sin go ndéanfaidh an gnóthas measúnú ar dtús an dtuairiscíonn sé an fhaisnéis sin cheana féin, mar cheanglas dlíthiúil nó ar bhonn saorálach. Má thuairiscíonn sé faisnéis cheana féin maidir le hastaíochtaí truailleán (nó éilítear air déanamh amhlaidh de réir an dlí), cuirfidh an gnóthas faisnéis bhreise ar fáil ansin faoi na hastaíochtaí sin, de réir na gceanglas atá le fáil i mír 32. Mar sin féin, mura dtuairiscíonn an gnóthas an fhaisnéis sin go fóill (agus ní éilítear air déanamh amhlaidh de réir an dlí), éilítear air a shloinneadh gurb amhlaidh atá.
Go ginearálta, tá coinne leis go mbeidh feidhm ag an gceanglas sin maidir le gnóthais arb oibreoirí i suiteáil thionsclaíoch nó i ndianfheirm beostoic a chumhdaítear leis an Treoir maidir le hAstaíochtaí Tionsclaíocha agus Tógáil Beostoic (IED 2.0 - Treoir 2024/1785/AE), lena leasaítear an Treoir maidir le hAstaíochtaí Tionsclaíocha (IED - Treoir 2010/75/AE). Beidh feidhm ag IED 2.0 maidir le tuairim is 75 000 suiteáil san Eoraip, lena gcumhdaítear gníomhaíochtaí amhail breosla a dhó i gcoireáin ag a bhfuil cumhacht rátáilte ar mó ná 50 MW é, teilgean i dteilgcheártaí miotail, próiseáil miotal neamhfheiriúil, táirgeadh an aoil, monaraíocht táirgí ceirmeacha trí bhácáil, táirgeadh táirge cosanta plandaí nó bithicídí, tógáil aon mheascáin de mhuca nó éanlaith in ionannas le 380 aonad beostoic nó níos mó, súdaireacht seithí, seamlais, etc. Sna cásanna sin, ní mór don tsuiteáil tuairisciú cheana féin don údarás inniúil maidir leis na truailleáin a scaoiltear san aer, san uisce agus san ithir, agus bíonn na sonraí ar fáil go poiblí leis an Rialachán maidir leis an Tairseach um Astaíochtaí Tionsclaíocha (RTAT - Rialachán 2024/1244/AE), a thagann in ionad an Chláir Eorpaigh ar Scaoileadh agus Aistriú Truailleán (PRTR Eorpach - Rialachán 166/2006/CE). Na cuideachtaí a oibríonn i níos mó ná saoráid amháin, ní gá dóibh tuairisciú maidir lena n-astaíochtaí comhdhlúite uile-chuideachta faoin EPRTR, óir nach dtuairiscíonn siad ach ar leibhéal saoráide amháin. Éilítear sa Chaighdeán an méid iomlán truailleán a thuairisciú ó gach saoráid. Cosúil leis sin, na cuideachtaí ar leo saoráid, ach nach n-oibríonn inti, ní gá dóibh tuairisciú don E-PRTR, ach tá coinne leis go léireoidh siad a n-astaíochtaí faoi úinéireacht saoráide ina dtuarascáil inbhuanaitheachta.
Ar an gcaoi chéanna, má sainaithníodh gnóthas nach foláir dó faireachán a dhéanamh agus tuairisciú a thabhairt maidir le truailleáin a liostaítear in E-PRTR faoi Chóras Bainistíochta Comhshaoil, amhail mar shampla, Scéim um Bainistíocht agus Iniúchadh Comhshaoil (EMAS) nó deimhniúchán ISO 14001. Is gnéithe ábhartha i bprionsabal iad don ghnóthas lena gcur san áireamh ina thuarascáil inbhuanaitheachta.
Mura bhfuil ach saoráid amháin ag gnóthas, nó mura n-oibríonn sé ach i saoráid amháin, agus má tá na sonraí truaillithe ar fáil go poiblí cheana féin, féadfaidh an gnóthas tagairt a dhéanamh don doiciméad ina gcuirtear faisnéis den sórt sin a chur ar fáil in ionad é a thuairisciú uair amháin eile. Ar an gcaoi chéanna, má fhoilsíonn an gnóthas tuarascáil uile-eagraíochta amhail mar shampla, tuarascáil EMAS lena n-áirítear sonraí truaillithe, is féidir leis é a chur san áireamh sa tuarascáil inbhuanaitheachta mar thagairt.
Chun faisnéis maidir le truailleáin a thuairisciú sa tuarascáil inbhuanaitheachta, ba cheart don ghnóthas an cineál ábhair truailleáin atá á thuairisciú a thabhairt le fios i dteannta an mhéid arna astú san aer, san uisce agus san ithir in aonad maise oiriúnach (e.g. t nó kg).
Is féidir teacht ar shampla thíos den chaoi a bhféadann gnóthais faisnéis a chur i láthair maidir lena chuid astaíochtaí san aer, san uisce agus san ithir arna roinnt ar an gcineál truailleáin.
Maidir leis na cineálacha truailleán is gá a mheas agus tuairisciú á dhéanamh faoi mhír 32, féadfaidh an gnóthas tagairt a dhéanamh do na príomhthruailleáin seo a leanas a chumhdaítear faoi láthair de réir dhlí an Aontais. Mar sin féin, déanfaidh gach gnóthas machnamh ar na truailleáin shonracha a chumhdaítear leis an reachtaíocht ina ndlínsí faoi seach.
Samplaí de phromhthruailleán arna n-astú ar an aer (Treoir (AE) 2024/299; Rialachán (AE) 2024/1244; Aerthruailliú ó phríomhearnálacha, CE, 2024; Is iad seo a leanas foinsí agus astaíochtaí aerthruailleán san Eoraip, An Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil, 2022): ocsaídí sulfair (Sox/SO2 – e.g. ó ghiniúint fuinnimh agus téamh sa mhonaraíocht), ocsaídí nítrigine (NOx/NO2 – e.g. ón iompar), comhdhúile soghalaithe orgánacha neamh-mheatáin (NMVOC – e.g. ó ghníomhaíochtaí talmhaíochta), aonocsaíd charbóin (CO – e.g. ó bhreosla iontaise a dhóchán), amóinia (NH3 – e.g. cur agus stóráil aoiligh), ábhar cáithníneach (PM10 – e.g. ó dhóchán sa mhonaraíocht, iompar, gníomhaíochtaí talmhaíochta), trom-mhiotail (Cd, Hg, Pb, As, Cr, Cu, Ni, Zn), POPanna (iomlán PAHanna, HCB, PCBanna, dé-ocsainí/fúráin), substaintí ídithe ózóin ‘ODS’ (clórafluaracarbóin ‘CFCanna’, hidreaclórafluaracarbóin ‘HCFCanna’, halóin), carbón dubh (BC – e.g. ón ídiú fuinnimh), etc.
I measc na mórfhoinsí astaíochtaí aerthruailleán san earnáil phríobháideach (ag a mbíonn tionchar mór freisin ar an slabhra luachaina iomláine) áirítear na cinn seo a leanas: (a) giniúint an leictreachais ó bhreosla iontaise nó dóchán bithmhaise (a d’fhéadfaí a dhéanamh go seachtrach, a dháileadh trí eangach náisiúnta, agus a ídiú ansin feadh ghníomhaíochtaí an tslabhra luacha); (b) dóchán breosla iontaise nó bithmhaise do-aistrithe a dhíriú laistigh de ghníomhaíochtaí nó próisis thionsclaíocha gnóthais, nó oibriú innealra dho-aistrithe nó gníomhaíochtaí eile óna dteastaíonn dóchán breosla; (c) iompar (lasta, bóithre, iarnród, loingeas agus eitlíocht, feithiclí seachbhóthair amhail na cinn úd a úsáidtear sa talmhaíocht nó san fhoirgníocht); (d) próisis thionsclaíocha (ní dhíorthaíonn na hastaíochtaí eile uile as dóchán breosla agus a tharlaíonn le linn próisis thionsclaíocha); (e) talmhaíocht (beostoc agus bainistíocht aoiligh, táirgeadh barr amhail iarmhairtí barr a dhó, cur aoiligh agus leasachán); (f) diúscairt na dramhaíola (e.g. líonadh talún, loscadh dramhaíola nó dó faoin aer, nó múiríniú).
Tá sampla thíos de mhodheolaíocht shimplí chun fardal astaíochtaí aerthruailleán cuideachta a fhorbairt, agus astaíochtaí na n-aerthruailleán faoi seach a ríomh. Tá an mhodheolaíocht seo roinnte sna céimeanna seo a leanas; gan mapáil an tslabhra luacha a áireamh de réir an Chaighdeáin TD-FBM, tá an fhaisnéis is gá faoin gCeanglas maidir le Nochtadh le tuairisciú ar leibhéal na cuideachta tuairiscithe: (1) foinsí astaíochtaí a shainaithint laistigh den slabhra luacha (2) modheolaíochtaí a shainaithint chun astaíochtaí a chainníochtú, (3) sonraí gníomhaíochta a bhailiú, (4) fachtóirí astaíochtaí a shainaithint, agus (5) astaíochtaí a chainníochtú. Tugtar leis an treoraíocht mapáil ar fhoinsí truailleán le modheolaíochtaí chun faisnéis a ríomh maidir le hastaíochtaí ag díorthú as na príomh-aerthruailleáin (sa tábla thíos). (3)
Tá sampla thíos de mhodh ríomha le haghaidh astaíochtaí truailleán aeir agus úsáid á baint as an modh don mhonaraíocht a leagtar amach thuas. Sa sampla faoi thrácht, is é Mp an chainníocht d’ábhar M a úsáidtear i (nó a tháirgtear trí) slabhra luacha cuideachta agus úsáid á baint as próiseas p (tonaí, lítir); Is é EFk,p an fachtóir astaíochta le haghaidh thruailleán k i gcás phróiseas p (táirgeadh aonaid g-1); Is astaíochtaí iad Emk,p de thruailleán sonrach k i gcás phróiseas p (g).Emk,p = Mp * EFk,p
Mar shampla, chuirfeadh monaróir seacláide meánmhéide a tháirgeann 1 750 tona seacláide in 2022 an fachtóir astaíochta réamhshocraithe 2 i bhfeidhm chun a chuid astaíochtaí NMVOCanna a ríomh, rud as a dtiocfadh an ríomh seo leanas: 1 750 tona seacláide * 2 (fachtóir astaíochta NMVOCanna) = 3 500 tona astaíochtaí NMVOCanna.
D’fhéadfadh iompar a bheith ina fhoinse shuntasach truaillithe aeir eile laistigh d’oibríochtaí dílse agus ar leibhéal an tslabhra luacha. Sa chás sin, chun meastachán a dhéanamh ar astú truailleáin shonraigh ón iompar de bhóthar, mar shampla, beidh ar an eintiteas an fhoirmle seo a leanas a úsáid, i gcás inarb é FCv,f an t-ídiú breosla de chineál feithicle v a úsáideann breosla f (kg); Is é EFk,v,f an fachtóir astaíochta le haghaidh thruailleán k i gcás chineál feithicle v agus bhreosla f (g feithicil-km-1); Is é Emk,v,f an fachtóir astaíochta le haghaidh an thruailleán sonrach k i gcás chineál feithicle v agus bhreosla f (g).Emk,v,f = FCv,f * EFk,v,f
Mar shampla, feithicil tráchtála éadrom (FTÉ) a oibrítear ar dhíosal a thaistil 2 800 km san iomlán in 2022, tháirg sí an méid astaíochtaí PM10 seo a leanas (fachtóir astaíochta PM10 dar luach 1,52 g/kg): 2 800 km * 1,52 = 4 256 gram d’astaíochtaí PM10.
Is foinse chriticiúil bhreise d’astaíochtaí aeir é dóchán breosla. Sa chás sin, d’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith ina shampla d’fhoirmle, i gcás inarb é FCn an breosla n a ídítear laistigh den chatagóir foinse (Gj); Is é EFk an fachtóir astaíochta le haghaidh thruailleán k sin (g/Gj); agus is astaíochtaí iad Emk,p de thruailleán sonrach k (g).Emk = FCn * EFk;
Mar shampla, beidh fachtóir astaíochta 0,67 le haghaidh SO2 ag cuideachta a ídíonn 3 000 000 gram de bhreosla in 2020, rud as a dtiocfaidh an méid seo a leanas: 3 000 000 * 0,67 = 2 010 000 gram d’astaíochtaí SO2. ó dhócháin breoslaí in 2020.
Samplaí de phríomhthruailleáin san uisce (Rialachán (AE) 2024/1244; Treoir 2000/60/CE; Treoir 2006/118/CE; Treoir 91/676/CEE; Treoir 2010/75/AE; agus leasú ar Threoir 2024/1785; Is iad seo a leanas scaoiltí truailleán tionsclaíoch san uisce san Eoraip, EEA, 2024): nítrigin (N), fosfar (P), trom-mhiotail (Cd, Hg, Pb chomh maith le As, Cr, Cu, Ni, Zn), POPanna agus lotnaidicídí, BTEX (beinséin, tolúéin, eitilbeinséin, xiléiní) agus Comhdhúile Soghalaithe Orgánacha (CSOnna) eile, substaintí a théann i bhfeidhm go diúltach ar chothrom na hocsaigine (arna dtomhas le paraiméadair amhail BOD, COD, etc.), carbón iomlán orgánach (TOC), etc.
Féadfar lotnaidicídí agus cothaithigh (e.g. N agus P) a scaoileadh trí ghníomhaíochtaí talmhaíochta (Príomhfhoinsí an truaillithe uisce, EEA, 2023; Introduction to Freshwater Quality Monitoring and Assessment - Technical Guidance Document, UNEP, 2023) (e.g. aoileach nó leasachán neamhorgánach a chur). Féadfaidh tiúchana trom-mhiotal teacht as scaoiltí mianadóireachta agus fuíolluisce. Is táscaire cineálach é TOC ar éilliú an uisce le hábhar orgánach lena gcuirtear in iúl ábhar beo a bheith i láthair, mar shampla san fhuíolluisce, ach uisce dromchla agus screamhuisce freisin (gnáthleibhéil tiúchana is lú ná 10 mgl-1 agus 2 mgl-1, faoi seach). Is tásc forleathan é COD ar eisiltigh thionsclaíocha nó camras a bheith i láthair, ag a bhfuil luachanna atá níos ísle ná 20 mgl-1 de ghnáth in uiscí neamhthruaillithe agus fuíolluiscí tionsclaíocha a shroicheann luachanna suas le 60 000 mgl-1. Is gnách go n-úsáidtear BOD chun truailliú le hábhar orgánach a chinneadh in uiscí dromchla chomh maith le héifeachtúlacht na cóireála séarachais, agus is iondúil go mbaineann luachanna leis thart ar 2 mgl-1 in uiscí neamhthruaillithe agus 10 mgl-1 agus níos mó in uiscí truaillithe. Is féidir scaoileadh CSOnna teacht as doirtí san uisce.
A mhéid a bhaineann leis an modheolaíocht a úsáidtear chun astaíochtaí chun uisce a thomhas, molann EEA (Calculating emissions to water – a simplified method [Astaíochtaí chun uisce a ríomh – modh simplithe] (Tuarascáil 3/2022 ó ETC/ICM)) teicníc shimplí meastacháin atá comhchosúil leis an gceann a úsáidtear i gcás na dtruailleán aeir réamhluaite. San fhoirmle thíos, is é ARa an ráta gníomhaíochta le haghaidh ghníomhaíocht a (lena roghnú bunaithe ar an ngníomhaíocht nó próiseas ar leith; e.g. féach Mp i ríomh na n-astaíochtaí aeir thuas); Is é EFp,a an fachtóir astaíochta le haghaidh thruailleán p i gcás ghníomhaíocht a; agus is é Emissionsp,a astaíochtaí ó thruailleán sonrach p i gcás ghníomhaíocht a.Emissionsp,a = ARa * EFp,a
Is samplaí de phromhthruailleáin arna n-astú san ithir (Rialachán (AE) 2024/1244; Treoir 86/278/CEE) iad: N, P, trom-mhiotail (e.g. sloda séarachais a chur ar thalamh), BTEX agus CSOnna, POPanna agus lotnaidicídí eile.
Ar an iomlán, is iad na táirgí nó na seachtháirgí ó phróisis thionsclaíocha foinsí an truaillithe ithreach ag an earnáil phríobháideach (e.g. táirgeadh ceimiceán, fuinneamh, monaraíocht teicstílí), doirtí trí thimpiste táirgí a dhíorthaítear as peitreal, beostoc agus gníomhaíochtaí talmhaíochta (e.g. uisciú le fuíolluisce neamhchóireáilte, tógáil éanlaithe), táirgeadh agus cóireáil an fhuíolluisce, táirgeadh agus próiseáil miotal agus mianraí, agus iompar (Global assessment of soil pollution: Tuarascáil, An Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta, 2021).
Tá roinnt lámhleabhar forbartha chun tacú le cuideachtaí a gcuid astaíochtaí san aer, san uisce agus san ithir a ríomh, mar shampla is amhlaidh san Astráil (Emission Estimation Technique Manual for Soft Drink Manufacture, National Pollution Inventory) agus san Afraic Theas (TA Guide to Reporting and Estimating Emissions for the IPWIS) a chuirtear roinnt beag roghanna meastacháin ar fáil d’eintitis, ag brath ar a gcuid féidearthachtaí: tomhas díreach (e.g. sampláil, córas faireacháin leanúnaigh), maischothromaíocht, ríomhanna innealtóireachta, fachtóirí astaíochta (an fhoirmle chéanna thuas i gcás astaíochtaí aeir agus uisce), etc. Is é seo a leanas an cur chuige ginearálta chun astaíochtaí den sórt sin a ríomh: 1) na foinsí astaíochtaí laistigh den tsaoráid a shainaithint (dóchán, monaraíocht, galú tuaslagóirí, stóráil, éalaitheach); 2) stoc a dhéanamh den fhaisnéis atá ar fáil; 3) an modh is oiriúnaí don phróiseas sonrach faoi mheastóireacht, an fhaisnéis atá ar fáil, agus na huirlisí tomhais is féidir a shealbhú chun na sonraí is gá a fháil, na nithe uile sin a shainaithint sa liosta de mhodhanna meastacháin; 4) na sonraí is gá a bhailiú le haghaidh gach modha; agus 5) astaíochtaí a ríomh. Tugtar roinnt foirmlí agus samplaí sna lámhleabhair le haghaidh gach modha ríomha astaíochtaí.
Is féidir teacht ar liosta fachtóirí astaíochta le haghaidh truailleáin aeir ag leathanach gréasáin tiomanta na Gníomhaireachta Eorpaí Comhshaoil. Cé go mbaintear úsáid níos coitianta as fachtóirí astaíochta le haghaidh thruailliú an aeir, chuir an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte roinnt áirithe díobh ar fáil maidir le scaoileadh uisce dromchla agus diúscairt ar talamh le haghaidh próisis shonracha. Féadfar fachtóirí astaíochta breise le haghaidh POPanna a cheadú ar leathanach gréasáin na Sraithe Straitéisí maidir le Sainaithint agus Cainníochtú Scaoiltí Dé-ocsainí, Fúrán agus POPanna Neamhbheartaithe Eile.
Ní mór a thabhairt faoi deara nach mbeidh feidhm ag na ceanglais faoi mhír 32 ach amháin maidir le FBManna a oibríonn in earnálacha ar leith. Gnóthais atá páirteach i soláthar seirbhísí (e.g. oibriú i saoráidí comhoibre nó i saoráidí comhroinnte nó go cianda), mar shampla, is iondúil nach n-áirítear iad faoi raon feidhme an nochta seo. Os a choinne sin, is iondúil a bhaineann tionchair le gnóthais a thugann faoi ghníomhaíochtaí táirgthe (e.g. ceimiceáin) i dtéarmaí an truaillithe, agus is amhlaidh dá bhrí sin a bhfuil coinne leis go dtuairisceoidh siad faoin nochtadh seo. Sa tábla thíos (atá oiriúnaithe ó Threoirleabhar d’Úsáideoirí EMAS) tugtar samplaí de thionchair earnálacha, lena n-áirítear i gcás seirbhísí oifige, nach bhféadfadh na gnéithe atá bainteach le truailliú a bheith ina ngnéithe suntasacha.
Gníomhaíocht
Gné chomhshaoil
Tionchar ar an gcomhshaol
Iompar
—
olaí meaisín ídithe, ídiú breosla
—
astaíochtaí ó fheithiclí
—
scríobadh bonn (deannach mín)
—
truailliú ithreach, uisce, aeir
—
iarmhairt ceaptha teasa, torann
Tógáil
—
ídiú amhábhair phríomhúil (acmhainn)
—
astaíochtaí aeir, torann, creathanna, etc. Ó innealra tógála
—
ídiú talún
—
infhaighteacht amhábhair
—
torann, truailliú ithreach, uisce, aeir
—
scriosadh an chumhdaigh talún
—
cailliúint bithéagsúlachta
Seirbhísí oifige
—
ídiú ábhar (e.g. páipéar, tonóir)
—
ídiú leictreachais (a mbíonn astaíochtaí CO2 indíreacha mar thoradh air)
Treoraíocht maidir leis an gcaoi a ndéantar láithreáin a shainaithint i limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de nó atá gar do limistéir den sórt sin
70.
Sonraítear i mír 33 go nochtfaidh an gnóthas na láithreáin a oibríonn sé atá suite i limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de, nó atá gar do limistéir den sórt sin. Sainmhínítear limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de le sainrialachán um chosaint an dúlra ar an leibhéal Eorpach agus ar an leibhéal idirnáisiúnta. Tá siad sin comhdhéanta de limistéir a bhaineann leis an líonra Natura 2000 de limistéir faoi chosaint, láithreáin Oidhreachta Domhanda UNESCO agus Príomhlimistéir Bhithéagsúlachta (‘PLBanna’) chomh maith le limistéir eile faoi chosaint a ainmnítear mar limistéir a dteastaíonn cosaint speisialta ina leith ó údaráis rialtasacha (e.g. limistéir faoi chosaint foraoise nó limistéir atá laistigh de cheantair abhantraí).
Chun limistéir faoi chosaint agus limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de a shainaithint, féadfaidh an gnóthas bunachair sonraí a cheadú amhail An Bunachar Sonraí Domhanda um Limistéir faoi Chosaint (WDPA) (ar bunachar sonraí domhanda é chun cuidiú le limistéir mhara agus talún faoi chosaint a shainaithint), an Bunachar Sonraí Domhanda um Príomhlimistéir Bhithéagsúlachta, agus Liosta Dearg IUCN na Speiceas faoi Bhagairt. Féadfaidh an gnóthas uirlisí a úsáid freisin amhail an Uirlis Chomhtháite um Measúnú na Bithéagsúlachta (IBAT).
Le Gar, i gcomhthéacs B5 – Bithéagsúlacht, tagrófar do limistéar a fhorluíonn (go páirteach) nó atá in aice le limistéar atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de.
Taispeántar sa tábla seo a leanas conas is féidir faisnéis maidir le láithreáin i limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de nó gar dóibh a chur i láthair.
Suíomh
Réimse
(heicteáir)
Limistéar atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de
Sonraíocht
(suite i limistéir atá íogair ó thaobh na bithéagsúlachta de nó gar dóibh)
Treoraíocht maidir leis an gcaoi chun talamhúsáid a ríomh agus a thuairisciú
74.
Tuigtear ‘limistéar séalaithe’ mar limistéar ina bhfuil an ithir bhunaidh clúdaithe (e.g. bóithre, foirgnimh, carrchlóis), á tiontú ina hithir neamhscagach agus óna dtagann tionchar ar an gcomhshaol.
Is éard atá i limistéar glas nó ‘limistéar atá dírithe ar an dúlra’ limistéar a chaomhnaíonn nó a athbhunaíonn an dúlra go príomha. Féadfaidh limistéir ghar-nádúrtha/ghlasa a bheith suite ar láithreán na heagraíochta, agus d’fhéadfaí a áireamh leo díonta, aghaidheanna, córais draenála uisce nó gnéithe eile atá deartha, oiriúnaithe nó bainistithe ar mhaithe le cur chun cinn na bithéagsúlachta. Féadfaidh limistéir ghar-nádúrtha a bheith suite lasmuigh de láithreán na heagraíochta freisin, má tá siad faoi úinéireacht nó faoi bhainistíocht na heagraíochta, agus é mar phríomhfheidhm acu an bhithéagsúlacht a chur chun cinn.
Treoraíocht faoin gcaoi le haistarraingtí uisce agus ídiú uisce a ríomh agus a thuairisciú
77.
Baineann aistarraingt uisce leis an méid uisce a tharraingíonn gnóthas isteach ina theorainneacha eagraíochtúla ó fhoinse ar bith le linn na tréimhse tuairiscithe. Ar bhonn praiticiúil, i gcás an chuid is mó gnóthas baineann sé sin leis an méid uisce a bhaintear ón líonra soláthair phoiblí uisce mar a thugtar le fios sna billí fóntais. Mar sin féin, i gcás inarb infheidhme, áirítear leis an aistarraingt uisce freisin na méideanna uisce a bhaintear ó fhoinsí eile amhail screamhuisce ó thoibreacha an ghnóthais féin, uisce a bhaintear ó aibhneacha nó lochanna nó uisce a fhaigheann gnóthais eile. I gcás sonrach na gnóthais a oibríonn sa talmhaíocht, d’áireofaí leis an aistarraingt uisce fearthainne má bhailítear go díreach é agus má stórálann an gnóthas é.
Is féidir sonraí aistarraingthe uisce a aisghabháil ó thomhais le sreabh-mhéadair nó billí uisce; go deimhin féin, ar bhonn praiticiúil i gcás an chuid is mó gnóthas baineann aistarraingt uisce leis an méid uisce a bhaintear ón líonra soláthair phoiblí uisce mar a thugtar le fios sna billí fóntais. I gcásanna nach bhfuil tomhais dhíreacha indéanta nó ina meastar nach leordhóthanach iad, agus dá bhrí sin gur gá iad a chomhlánú, is féidir sonraí maidir le haistarraingt uisce a mheas, mar shampla, le samhlacha ríomha, agus le caighdeáin an tionscail.
Mar shampla, i gcás oifig chomhroinnte nó spás oibre comhionaid, b’fhéidir gur modh féideartha chun an aistarraingt uisce a ríomh aistarraingt uisce fhoriomlán an fhoirgnimh a fháil ón mbille fóntais agus an aistarraingt uisce a ríomh in aghaidh an fhostaí leis an gcothromóid seo a leanas:Aistarraingt uisce in aghaidh an fhostaí sa lá (L) = aistarraingt bhliantúil uisce (L) / líon fostaithe san fhoirgneamh comhroinnte iomlán x líon laethanta oibre).D’fhéadfadh an gnóthas an aistarraingt uisce in aghaidh an fhostaí a iolrú ar líon a fhostaithe agus an líon laethanta a d’oibrigh siad sa bhliain tuairiscithe leis an líon iomlán is gá sa phointe sonraí.Le sampla uimhriúil a dhéanamh tríd an bhfoirmle atá beartaithe a chur i bhfeidhm, is é 1 296 m3 (a chomhfhreagraíonn do 1 296 000 L) an aistarraingt bhliantúil uisce a fhaightear ón mbille uisce de spás ionaid comhoibre, ar ionad comhoibre é ina n-oibríonn 100 fostaí ó chuideachtaí difriúla le chéile go ceann líon measta 240 lá sa bhliain. Is féidir an toimhde maidir leis an meánlíon laethanta a oibrítear a bhunú ar staidreamh náisiúnta, mar shampla. Sa chás sin ba í seo a leanas an aistarraingt uisce in aghaidh an fhostaí:aistarraingt uisce in aghaidh an fhostaí ar bhonn laethúil = 1 296 000 L / (100x240) = 54 L
Má ghlactar leis anois gurb ionann líon na bhfostaithe ag an ngnóthas tuairiscithe agus 25, agus go n-úsáideann siad an spás ionaid comhoibre go ceann 220 lá sa bhliain, b’ionann aistarraingt bhliantúil uisce an ghnóthais agus an aistarraingt uisce in aghaidh an fhostaí arna hiolrú ar a líon fostaithe agus líon na laethanta a oibrítear, dá bhrí sin 54Lx25x220 = 297 000 L (a chomhfhreagraíonn do 297 m3).
D’fhéadfadh an ríomh sin a bheith úsáideach nuair is féidir bille uisce an fhoirgnimh chomhroinnte a rochtain. Tá roinnt teorainneacha ag an modh ríomha simplí sin, óir nach meastar leis, mar shampla, difríochtaí úsáide idir páirteanna difriúla an fhoirgnimh (e.g. i bhfoirgneamh sheacht n-urlár d’fhéadfaí sé urlár a thabhairt d’oifigí agus urlár amháin do cheaintín nó bialann), a d’fhéadfadh an gnóthas a réiteach má tá sonraí breise ar fáil, rud a bheachtaíonn a thuilleadh an bunríomh a thugtar thuas mar shampla.
Bealach malartach le sonraí aistarraingthe uisce a fháil sa sampla d’oifigí comhroinnte nuair nach féidir an bille uisce a fháil ab ea iad a ríomh le sreabhrátaí daingneán agus sonraí áitíochta á n-úsáid mar ionchuir phríomha. D’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith ina fhoirmle fhéideartha:Iomlán na haistarraingthe uisce = ∑(Sreabhráta×Líon Úsáidí sa Lá×Líon Laethanta sa Bhliain×Áitíocht)i gcás inarb amhlaidh:
(a)
is féidir sreabhrátaí nó gach daingneán a aisghabháil ó dhoiciméadacht an tionscadail nó ó lipéid na ndaingneán, mar shampla, nó a mheas ar bhunú na meánsonraí atá ar fáil go poiblí mura féidir faisnéis níos cruinne a aisghabháil;
ina dtugtar le fios leis an gcomhartha ∑ gur cheart na ríomhanna le haghaidh gach daingneáin a shuimiú leis an aistarraingt iomlán uisce a fháil don ghnóthas tuairiscithe a oibríonn in oifig chomhroinnte.
Foinse bhreise fhéideartha a d’fhéadfadh tacú le tuairisciú ar aistarraingt uisce le haghaidh gnóthais a oibríonn in oifigí comhroinnte is ea Táscaire Leibhéal (Leibhéil) JRC 3.1: Lámhleabhar úsáideora um ídiú uisce de réir céime úsáide chomh maith le doiciméid ghaolmhara bhreise agus bileoga ríomha (féach Doiciméid na Roinne PG | Biúró Táirgí (europa.eu)). Thairis sin, d’fhéadfadh an gnóthas Doiciméad Tagartha EMAS d’earnáil an Riaracháin Phoiblí agus Doiciméad Tagartha EMAS d’earnáil na Foirgníochta a cheadú, chomh maith le córais rátála agus deimhniúcháin amhail, lena bhféadfaí tásca úsáideacha a chur ar fáil ina gcuid modheolaíochtaí faoin gcaoi leis an ríomh a bheachtú a thuilleadh le haghaidh aistarraingt uisce in oifigí agus spásanna comhroinnte.
Chuir siad samplaí ar fáil chun aistarraingt uisce a fháil i gcás inar féidir le gnóthais a oibríonn in earnálacha difriúla oifigí comhroinnte a thrasuí agus a chur i bhfeidhm, le coigeartuithe a d’fhéadfadh a bheith riachtanach don chás earnálach agus eintiteas-sonrach ina n-oibríonn an gnóthas. D’fhéadfaí EMAS ‘éasca’ le haghaidh fiontair bheaga agus mheánmhéide agus Doiciméid Tagartha Earnálacha (DTEnna) EMAS a cheadú le haghaidh modheolaíocht FBM agus earnáil-sonrach agus táscairí maidir le tarraingt siar uisce chomh maith le caighdeáin agus tagarmharcanna tionscail.
Is é atá in ídiú uisce an méid uisce a tharraingítear isteach i dteorainneacha an ghnóthais nach scaoiltear ná nach bhfuiltear ag beartú a scaoileadh ar ais sa timpeallacht uisce ná le tríú páirtí. Baineann sé sin go hiondúil le huisce arna ghalú – e.g. i bpróisis theirmeacha fuinneamh amhail triomú nó táirgeadh cumhachta – uisce atá leabaithe i dtáirgí – e.g. i dtáirgeadh bia – nó uisce chun críocha uisciúcháin – e.g. a úsáidtear sa talmhaíocht nó le háitreabh cuideachta a uisciú.
Ciallaíonn sceitheadh uisce , mar shampla, an méid uisce a aistrítear go díreach chuig dobharlaigh fála amhail lochanna nó aibhneacha, an séarach poiblí nó chuig cuideachtaí eile le haghaidh úsáid uisce in ord tosaíochta. Is féidir glacadh leis mar aschur uisce an ghnóthais.
Is féidir ídiú uisce a ríomh dá bhrí sin mar an méid seo a leanas:Ídiú uisce = Ionchuir Uisce – Aschuir Uiscenó is é sin le rá:Ídiú uisce = (Aistarraingt uisce) – Sceití uisce.I gcás gnóthais a aistarraingíonn uisce ón ngréasán uisce phoiblí agus uathu amháin, agus a sceitheann isteach sa séarach é, beidh an t-ídiú uisce gar do nialas, agus is amhlaidh dá bhrí sin a fhágfar amach as an tuarascáil é.Ar bhonn níos ginearálta, baineann infheidhmeacht an cheanglais maidir le nochtadh i leith ídiú uisce le faisnéis atá iarrtha de réir an dlí, atá tuairiscithe cheana féin, agus/nó atá cuibhiúil don earnáil.
Féadfaidh an gnóthas faisnéis mhínitheach bhreise a chur ar fáil leis an aistarraingt nó ídiú uiscea chur i gcomhthéacs. Mar shampla, féadfaidh an gnóthas a chur i dtábhacht má bhailítear agus má úsáidtear an fhearthainn mar ionadaí don uisce ón sconna nó má sceitear an t-uisce i bpáirtithe eile le haghaidh úsáid in ord tosaíochta.
Is féidir teacht thíos ar shampla faoin gcaoi ina bhféadann gnóthais faisnéis chainníochtúil maidir lena n-aistarraingtí, sceití agus ídiú uisce arna roinnt ar shuíomh an láithreáin.
Asbhaint uisce
E.g. m3
Tomhaltas uisce
E.g. m3 (más infheidhme)
Gach láithreán
Láithreáin i limistéir ina bhfuil strus maidir le huisce
Treoraíocht maidir lena fháil amach an n-oibríonn an gnóthas i limistéar atá faoi ardstrus maidir le huisce
91.
Féadfaidh an gnóthas dul i gcomhairle le húdaráis áitiúla uisce (e.g. údaráis náisiúnta nó réigiúnacha) na háite (na n-áiteanna) ina n-oibríonn sé chun a mheasúnacht ar acmhainní uisce a mhúnlú i gcás an tsuímh shonraigh (na suíomhanna sonracha), lena n-áirítear na limistéir ina bhfuil ardstrus maidir le huisce a shainaithint. Féadfaidh an gnóthas na huirlisí atá ar fáil go poiblí agus saor in aisce a cheadú freisin, arb uirlisí iad lena leagtar amach ar léarscáil an ganntanas uisce ar bhonn domhanda. Uirlis amháin den sórt sin is ea Aqueduct Water Risk Atlas de chuid WRI, ina gcuirtear léarscáil idirghníomhach ar fáil den táscaire struis maidir le huisce (an ‘bhonnlíne struis uisce’, lena dtomhaistear an cóimheas idir an t-éileamh iomlán ar uisce agus na soláthairtí uisce dromchla agus screamhuisce in-athnuaite atá ar fáil) ar leibhéal fo-abhantraí. A bhuí leis an uirlis sin, féadfaidh na gnóthais an bhonnlíne struis uisce a cheadú, bonnlíne atá socraithe le haghaidh abhantracha éagsúla ar fud an domhain. Má tá luachanna an táscaire bonnlíne struis uisce os cionn 40 %, is léiriú é sin ar limistéar ina bhfuil ardstrus maidir le huisce.
Mar léiriú, taispeántar sa léarscáil thíos na príomh-abhantracha ar leithinis na hIbéire agus a n-aicmiú struis maidir le huisce de réir Aqueduct WRI. Tá roinnt abhantrach ar leithinis na hIbéire le feiceáil san íomhá seo, i dteannta a n-aicmiú de réir an struis maidir le huisce. Tá an chuid is mó den chuid theas den leithinis i limistéar ina bhfuil ardstrus suntasach maidir le huisce – cé is moite d’abhantrach Guadiana (a bhfuil dath buí uirthi). Dá réir sin, má tá oibríochtaí ag an ngnóthas laistigh d’abhantrach Guadalquivir (e.g. réigiún na hAndalúise, ina bhfuil leibhéal suntasach ardstruis maidir le huisce), b’éigean don ghnóthas a ídiú uisce a dhí-chomhbhailiú don réigiún/abhantrach sin. Ach más rud é go dtarlaíonn a chuid oibríochtaí laistigh de chuid theas d’abhantrach Guadiana (ina bhfuil strus íseal maidir le huisce), níor ghá sa chás sin a ídiú uisce a dhí-chomhbhailiú don réigiún/abhantrach sin.
Uirlisí féideartha eile ar féidir le gnóthais a cheadú lena suíomh a fháil amach i limistéir ina bhfuil strus maidir le huisce is iad an léarscáil statach (agus tacar sonraí gaolmhar) arna cur ar fáil ag an nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA) Innéacs Saothraithe Uisce plus (WEI+) don samhradh agus Criosanna Moirfeolaíochta Uirbeacha (UMZ) agus an léarscáil idirghníomhach Innéacs dúshaothraithe uisce plus (WEI+) le haghaidh ceantair abhantraí (1990-2015), ina gcuirtear i láthair an táscaire struis maidir le huisce WEI+ lena dtomhaistear ídiú uisce mar chéatadán d’acmhainní fíoruisce in-athnuaite ar leibhéal fo-abhantraí. Is iondúil go léiríonn luachanna WEI+ atá comhionann le 40 % nó níos mó cásanna ardstruis maidir le huisce. Is fiú a chur i dtábhacht go mbunaíonn Uiscerian WRI a tháscaire bonnlíne struis uisce ar an éileamh ar uisce, agus tá táscaire EEA ar strus maidir le huisce WEI+ bunaithe ar an ídiú uisce.
Úsáid acmhainní, geilleagar ciorclach agus bainistiú dramhaíola
Treoraíocht maidir le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh
94.
Agus faisnéis á nochtadh maidir lena tháirgí, úsáid ábhar agus bainistiú dramhaíola, féadfaidh an gnóthas faisnéis a chur ar fáil i ndáil le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh. Cuirtear in iúl sna míreanna thíos prionsabail an gheilleagair chiorclaigh. Tugtar breac-chuntas thíos ar na príomhphrionsabail den gheilleagar ciorclach agus cuirtear na príomhphrionsabail a chuireann an Coimisiún Eorpach san áireamh i gcló iodálach.Dramhaíl agus truailliú a dhíothú – is féidir é sin a dhéanamh trí fheabhsuithe ar phróisis agus freisin trí ábhair dhearthóireachta ar leibhéal inúsáidteachta, ath-inúsáidteachta, indeisitheachta, díchóimeála agus athmhonaraithe.Táirgí agus ábhair a chur i gcúrsaíocht (ag a luach is airde) – is iad an ath-inúsáidteacht agus an athchúrsáil na príomhrudaí do chúrsaíocht táirgí, ach feabhsaítear an méid sin má thugtar aird faoi leith ar chiorclaíocht ag an gcéim dearthóireachta le haghaidh fadhbanna amhail in-úsáidteacht, in-athúsáidteacht, indeisitheacht, athmhonarú agus díchóimeáil. Is féidir tosca amhail áireamh bithábhar agus a n-athchúrsaíocht tríd an timthriall bitheolaíoch a mheas freisin, mar shampla trí úsáid a bhaint as cumhdaigh in-bhithmhillte barr in ionad plaisteach sa talmhaíocht.An dúlra a athghiniúint – aon uair is féidir, ba cheart do ghníomhaíochtaí daonna féachaint le dúlra a athghiniúint agus príomhfheidhmeanna éiceolaíocha a fheabhsú nó a athchóiriú (i.e. sruthchúrsaí, soláthar gnáthóg, rialú teirmeach, etc.) a d’fhéadfadh a bheith caillte de bharr gníomhaíochtaí daonna roimhe seo.
Treoraíocht faoin nginiúint iomlán dramhaíola agus dramhaíl arna hatreorú chuig athchúrsáil nó athúsáid
95.
Féadfaidh na gnóthais nach ngineann ach dramhaíl tí na ceanglais i mír 38 a fhágáil ar lár. Sna cásanna sin, ní luafaidh an gnóthas ach amháin go ngineann sé an cineál dramhaíola sin.
Ar thuairisciú dó faoin dramhaíl ghuaiseach i gcomhréir le mír 38(a), comhlíonann an gnóthas na ceanglais maidir le dramhaíl radaighníomhach de tháscaire uimhir 9 ó Thábla #1 d’Iarscríbhinn 1 a ghabhann leis an Rialachán maidir le Nochtadh Airgeadais Inbhuanaithe (RNAI) (4). Is féidir an táscaire RNAI seo (cóimheas idir tonaí dramhaíola radaighníomhaí agus guaisí) a ríomh trí leas a bhaint as an uimhreoir agus an t-ainmneoir a chuireann an gnóthas ar fáil agus iad ag tuairisciú de réir mhír 38(a).
Ní mór do FBManna dramhaíl radaighníomhach agus ghuaiseach a nochtadh má ghintear dramhaíl den sórt sin ina gcuid oibríochtaí. Braitheann an infheidhmeacht ar ábhair ghuaiseacha nó radaighníomhacha a bheith i láthair sna próisis ghnó.
Moltar do ghnóthais a ndramhaíl ghuaiseach a aicmiú trí úsáid a bhaint as an gCatalóg Dramhaíola Eorpach, nó CDE i mbeagán focal (Cinneadh ón gCoimisiún an 18 Nollaig 2014 lena leasaítear Cinneadh 2000/532/CE maidir leis an liosta dramhaíola de bhun Threoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle), lena ndéantar dramhaíl a chatagóiriú de réir cineáil. Aon dramhaíl a mharcáiltear le réiltín (*), aicmítear mar dhramhaíl ghuaiseach sa CDE í, de ghnáth trí thagairt a dhéanamh do ‘substaintí guaiseacha a choinneáil faoi smacht’. Mar shampla:
(a)
earnáil leighis: earraí géara éillithe amhail snáthaidí agus steallairí a úsáidtear i suíomhanna míochaine (‘dramhaíola a dtagann a mbailiú agus a ndiúscairt faoi réir ceanglais speisialta d’fhonn ionfhabhtú a chosc’ Cód CDE 18 01 03*), cógais chíteatocsaineacha agus chíteastatacha (Cód CDE 18 01 08*), radachógais chaite, agus trealamh diagnóiseach sonrach ina bhfaightear ábhair radaighníomhacha;
earnáil tógála: ábhair ina bhfuil aispeist le fáil (Cód CDE 17 09 03*), ithir agus clocha ina bhfuil substaintí guaiseacha le fáil (Cód CDE 17 05 03*), agus
Mar sin féin, meastar an dramhaíl a bheith guaiseach má tá ceann amháin nó níos mó de na tréithe guaiseacha inti a liostaítear in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Treoir Réime Dramhaíola (Treoir 2008/98/CE). De ghrá na tagartha, cuirtear i láthair thíos anseo iad i dteannta le picteagraim faoi seach chun cuidiú le hairíonna guaiseacha a shainaithint amhail inadhainteacht, tocsaineacht agus creimtheacht, óna bhféadfaí dramhaíl a aicmiú mar dhramhaíl ghuaiseach.
Baineann airíonna guaiseacha leis an dramhaíl radaighníomhach freisin, nó féadann airíonna guaiseacha a bheith aici, rud a fhágann gur dramhaíl ghuaiseach atá inti, is é sin airíonna carcainaigineacha, só-ghineacha nó tocsaineacha don atáirgeadh. Mar sin féin, tá substaintí radaighníomhacha faoi réir rialacháin ar leithligh laistigh den Aontas Eorpach (Treoir 2011/70/Euratom ón gComhairle). Ba cheart gur feasach do na cuideachtaí a úsáideann ábhair radaighníomhacha ag a bhfuil an cumas dramhaíl radaighníomhach a ghiniúint atá faoi réir rialachán an Aontais faoi sin. Ba cheart an dramhaíl radaighníomhach a shainaithint bunaithe ar láithreacht radanúiclídí ar leibhéil os cionn tairseacha imréitigh rialála.
Is féidir an dramhaíl radaighníomhach a bheith i láthair in éagsúlacht earraí amhail trealamh míochaine, taighde agus tionsclaíoch, braiteoirí deataigh, nó slodaí.
Agus faisnéis á cur i láthair maidir lena giniúint dramhaíola nó maidir le hatreorú ón diúscairt, b’fhearr don ghnóthas faisnéis den sórt sin a thuairisciú in aonaid meáchain (e.g. kg nó tonaí). Mar sin féin, dá measfadh an gnóthas na haonaid mheáchain a bheith ina n-aonad míchuí, féadfaidh siad mar mhalairt rogha an mhéadracht réamhluaite a nochtadh i dtoirteanna (e.g. m3) ina ionad sin.
Agus faisnéis á nochtadh maidir leis an méid bliantúil iomlán arna atreorú chuig athchúrsáil nó athúsáid, ba cheart don ghnóthas a thabhairt san áireamh an dramhaíl a shórtáiltear agus a sheoltar chuig oibritheoirí athchúrsála nó athúsáide (e.g. an méid dramhaíola a chuirtear i gcoimeádán athchúrsála nó sórtáil na dramhaíola ina catagóirí áirithe ábhar agus a seachadadh chuig saoráidí cóireála dramhaíola) seachas an dramhaíl a dhéantar a athchúrsáil nó a athúsáid go héifeachtach.
I measc na samplaí den dramhaíl ghuaiseacha a d’fhéadfadh gnólachtaí beaga a ghiniúint tá ceallraí, olaí úsáidte, lotnaidicídí, trealamh ina bhfuil mearcair le fáil agus lampaí fluaraiseacha.
Féadfaidh an gnóthas tuilleadh miondealuithe breise a chur ar fáil, lena sonraítear cineálacha breise dramhaíola atá neamhghuaiseach agus guaiseach. Ar dhéanamh amhlaidh dó, féadfaidh sé machnamh ar an liosta tuairiscí dramhaíola atá le fáil i méadracht shóisialta na Catalóige Dramhaíola Eorpaí.
Treoraíocht faoin mais-sreabhadh bliantúil d’ábhair ábhartha a úsáidtear
108.
Is táscaire é an mais-sreabhadh bliantúil atá ailínithe le ceanglais EMAS maidir le héifeachtúlacht an tomhaltais ábhar, agus léirítear leis tuilleamaíocht gnóthais ar ábhair shonracha ina chuid oibríochtaí (e.g. adhmad agus cruach do thionscal na foirgníochta). Ní foláir don ghnóthas faisnéis a chur ar fáil anseo maidir leis na hábhair a úsáideann sé, lena n-áirítear idir na hábhair a cheannaítear ó sholáthróirí agus iad siúd a fhoinsítear go hinmheánach ón táirgeadh. Le mais-sreabhadh bliantúil na n-ábhar ábhartha a d’úsáid sé a ríomh, ní foláir don ghnóthas na príomhábhair shonracha a shainaithint ar dtús ar a mbraitheann a chuid oibríochtaí, agus nach foláir éifeachtúlacht ábhartha a mheas ina leith (e.g. éifeachtúlacht ábhartha an adhmaid). Má úsáidtear cineálacha difriúla ábhar, beidh ar an ngnóthas an mais-sreabhadh bliantúil a chur ar fáil ar leithligh (i.e. an meáchan iomlán i gcás gach ábhair ábhartha a úsáidtear, e.g. tonaí adhmaid a cheannaítear) le haghaidh gach príomhábhair ar bhealach iomchuí, mar shampla tríd an mbealach ina gcuirtear i bhfeidhm iad a úsáid (Treoir Úsáideora EMAS). Tiocfaidh sreabhadh maise na n-ábhar ábhartha a úsáidfear ó shuim mheáchan gach ábhar a úsáidtear, lena n-áirítear amhábhair, ábhair chúnta, ábhair ionchuir, táirgí leathchríochnaithe, nó cinn eile nach iad (cé is moite d’fhoinsí fuinnimh agus uisce). Is fearr an táscaire sin a shloinneadh in aonaid meáchain (e.g. cileagraim nó tonaí), toirte (e.g. m3) nó aonaid mhéadracha eile as a mbaintear úsáid go coitianta san earnáil.
Treoraíocht faoin gcaoi chun próisis mhonaraíochta, foirgníochta agus /nó pacáistíochta a shainaithint
109.
Le próisis mhonaraíochta, foirgníochta agus/nó phacáistithe a shainaithint, féadfaidh an gnóthas tagairt a dhéanamh do na gníomhaíochtaí sin a thagann faoi réir Roinn C – Monaraíocht, Roinn F – Foirgníocht chomh mhaith le hAicme O82.92 ‘Gníomhaíochtaí pacáistithe’ d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/137.
Is é líon na bpost lánaimseartha i ngnóthas atá sa choibhéis lánaimseartha (FTE). Is féidir é a ríomh trí uaireanta sceidealaithe an chloig d’fhostaí a roinnt (líon iomlán iarbhír uaireanta oibre an chloig sa tseachtain) ar líon uaireanta an chloig an fhostóra le haghaidh seachtain oibre lánaimseartha (líon iomlán uaireanta an chloig arna ndéanamh ag fostaithe lánaimseartha). Mar shampla, fostaí a oibríonn 25 uair an chloig gach seachtain le haghaidh cuideachta inarb ionann an tseachtain lánaimseartha agus 40 uair an chloig, is ionann sin agus 0.625 FTE (i.e. 25/40 uair an chloig).
Is ionann an líon foirne agus líon na ndaoine a fhostaíonn gnóthas arna thuairisciú ag deireadh na tréimhse tuairiscithe nó mar mheán ar fud na tréimhse tuairiscithe.
I roinnt Ballstát den Aontas Eorpach, is féidir le daoine iad féin a chlárú go dlíthiúil mar dhuine den tríú hinscne, ar minic is inscne neodrach í, a bheidh le catagóiriú mar ‘eile’ sa tábla thuas. Má tá sonraí á nochtadh ag an ngnóthas i dtaobh fostaithe i gcás nach indéanta sin, féadfaidh sé an méid sin a mhíniú agus tabhairt le fios nach infheidhme í an chatagóir ‘eile’. Tá feidhm ag an gcatagóir ‘neamhthuairiscithe’ maidir le fostaithe nach nochtann a bhféiniúlacht inscne.
Féadfaidh sainmhínithe agus cineálacha conarthaí fostaíochta a bheith difriúil ag brath ar an tír. Má tá fostaithe ag an ngnóthas ag obair i níos mó ná tír amháin, úsáidfidh sé na sainmhínithe arna sainordú i ndlíthe náisiúnta na dtíortha ina bhfuil na fostaithe bunaithe chun sonraí ar leibhéal tíre a ríomh. Déanfar sonraí den sórt sin ar leibhéal tíre a shuimiú ansin chun na figiúirí iomlána a ríomh, agus neamhshuim á déanamh d’aon difríocht idir sainmhínithe dlíthiúla náisiúnta.
Treoraíocht faoin ráta timpistí intaifeadta a bhaineann leis an obair
119.
Ar bhunús na toimhde go n-oibríonn oibrí lánaimseartha amháin 2 000 uair an chloig sa bhliain, léirítear leis an ráta an líon timpistí a bhaineann leis an obair in aghaidh 100 oibrí lánaimseartha in imeacht achar bliana. Murar féidir leis an ngnóthas an líon uaireanta an chloig a oibrítear a ríomh go díreach, féadfaidh sé é sin a mheas ar bhonn na ngnáthuaireanta nó na n-uaireanta caighdeánacha oibre.
Thuairiscigh cuideachta A trí thimpiste a bhain leis an obair sa bhliain tuairiscithe. Tá 40 fostaí ag cuideachta A, agus líon iomlán 80 000 uair an chloig (40 x 2 000) d’obair déanta in aon bhliain amháin.Is é an ráta timpistí intaifeadta a bhaineann leis an obair 3/80 000 x 200 000 = 7.5.
Maidir leis an teilea-obair, baineann gortuithe agus drochshláinte leis an obair má tá an gortú nó drochshláinte bainteach go díreach le comhlíonadh na hoibre seachas leis an timpeallacht atá le fáil i gcoitinne sa bhaile.
Maidir le gortuithe agus drochshláinte a tharlaíonn le linn do dhuine a bheith ag taisteal chun na hoibre, meastar iad a bheith bainteach leis an obair má bhí an fostaí ag déanamh gníomhaíochtaí oibre tráth an ghortaithe nó na drochshláinte. Timpistí a tharlaíonn le linn taistil, nach bhfuil faoi chúram an ghnóthais (i.e. timaistear tráthrialta chuig an obair agus uaithi), tá siad faoi réir an dlí náisiúnta is infheidhme, lena rialaítear a gcatagóiriú faoi cé acu a mheastar nó nach meastar iad a bheith bainteach leis an obair.
Meastar meabhairghalar a bheith bainteach leis an obair má thug an fostaí fógra go saorálach faoi, agus má eisíodh agus má tugadh fógra freisin i bhfoirm foirm mheastóireachta ó ghairmí ceadúnaithe cúraim sláinte gurb amhlaidh a bhaineann an tinneas faoi thrácht leis an obair. Maidir le fadhbanna sláinte a eascraíonn as caitheamh tobac, mí-úsáid drugaí agus alcóil, neamhghníomhaíocht coirp, aistí bia míshláintiúla, agus tosca síceasóisialta nach mbaineann leis an obair, ní mheastar go bhfuil siad bainteach leis an obair.
Féadfaidh an gnóthas básanna de bharr gortuithe atá bainteach leis an obair a chur i láthair ar leithligh ó na básanna úd de bharr drochshláinte atá bainteach leis an obair.
Lucht saothair – Luach saothair, cómhargáil agus oiliúint
Treoraíocht maidir le luach saothair: pá íosta
127.
Tagraítear le ‘pá íosta’ don chúiteamh íosta ar fhostaíocht in aghaidh uair an chloig nó aonad eile ama. Ag brath ar an tír, d’fhéadfaí an pá íosta a shocrú go díreach sa dlí nó trí mheán comhaontuithe cómhargála. Tagróidh an gnóthas don phá íosta is infheidhme don tír ar a dtuairiscíonn sé.
I gcás na catagóire pá is ísle, seachas intéirnigh agus printísigh, feidhmíonn pá íosta mar an bonn leis an bpá bunleibhéil a ríomh. Dá bhrí sin, áirítear le pá bunúsach pá atá comhionann leis an bpá íosta chomh maith le haon íocaíocht sheasta bhreise a thugtar mar ráthaíocht d’fhostaithe sa chatagóir sin.
Treoraíocht maidir le luach saothair: an bhearna chéatadánach idir fostaithe baineanna agus fireanna
129.
Leis an méadracht don bhearna chéatadánach idir fostaithe baineanna agus fireanna tugtar aghaidh ar phrionsabal an chomhionannais inscne, ina sainordaítear pá comhionann as obair chomhionann. Sainmhínítear an bhearna phá mar an difríocht idir meánleibhéil phá idir fostaithe baineanna agus fireanna arna sloinneadh mar chéatadán den mheánleibhéal pá ag fostaithe fireanna.
D’fhonn an mhéadracht sin a ríomh, déanfar gach fostaí a áireamh sa ríomh. Ina theannta sin, ba cheart do dhá mheánríomh pá ar leithligh a bheith ann i gcás fostaithe baineanna agus fireanna. Féach an fhoirmle thíos:
sochair in airgead tirim, arb é sin suim an bhuntuarastail agus na liúntas airgid, bónas, coimisiún, comhroinnt brabúis airgid, agus cineálacha eile íocaíochtaí airgid inathraithe; agus
Is é an meán-ollphá in aghaidh uair an chloig an t-ollphá seachtainiúil/bliantúil arna roinnt ar an meánlíon uaireanta an chloig a oibrítear gach seachtain/bliain. Sampla
Tá X fostaí fireann agus Y fostaí baineann san iomlán ag cuideachta A. Is é €15 an t-ollphá in aghaidh uair an chloig d’fhostaithe fireanna, agus is é €13 an t-ollphá in aghaidh uair an chloig d’fhostaithe baineanna.
Is é meánleibhéal ollphá in aghaidh uair an chloig na bhfostaithe fireanna suim a gcuid íocaíochtaí comhlána in aghaidh uair an chloig arna roinnt ar líon iomlán na bhfostaithe fireanna. Is é meánleibhéal ollphá in aghaidh uair an chloig na bhfostaithe baineanna suim a gcuid íocaíochtaí comhlána in aghaidh uair an chloig arna roinnt ar líon iomlán na bhfostaithe baineanna.
Is iad na fostaithe atá cumhdaithe ag comhaontuithe cómhargála na daoine aonair sin a bhfuil oibleagáid ar an ngnóthas an comhaontú a chur i bhfeidhm ina leith. Má chumhdaítear fostaí le níos mó ná aon chomhaontú cómhargála amháin, ní gá é a chomhaireamh ach aon uair amháin. Mura gcumhdaítear aon duine de na fostaithe le comhaontú cómhargála, is é nialas an céatadán a thuairiscítear.
Féadfar an fhaisnéis a theastaíonn de réir an cheanglais seo maidir le nochtadh a thuairisciú mar rátaí cumhdaigh má tá cumhdach na cómhargála idir 0-19 %, 20-39 %, 40-59 %, 60-79 % nó 80-100 %.
Ní hé is aidhm don cheanglas sin an céatadán fostaithe a ndéanann comhairle oibreacha ionadaíocht dóibh nó atá i gceardchumainn a fháil, dhá ní is féidir a bheith éagsúil. Is féidir go mbeidh an céatadán fostaithe a chumhdaítear le comhaontuithe cómhargála níos airde ná an céatadán fostaithe i gceardchumann i gcás ina mbeidh feidhm ag na comhaontuithe cómhargála maidir le comhaltaí ceardchumainn agus comhaltaí nach comhaltaí ceardchumainn iad araon.
De réir mhír 43, tuairisceoidh an gnóthas ar líon iomlán na gciontuithe agus an méid iomlán fíneálacha ar dhlíthe frith-éillithe agus frithbhreabaireachta.
Tagraítear le ciontuithe ar dhlíthe frith-éillithe agus frithbhreabaireachta a shárú d’aon fhíorasc i gcúirt choiriúil in aghaidh duine aonair nó gnóthais i ndáil le cion coiriúil a bhaineann le héilliú agus breabaireacht, mar shampla i gcás ina gcuirtear na cinntí cúirte sin sa taifead coiriúil de Bhallstát an Aontais Eorpaigh ina ndéantar an ciontú.
Tagraítear leis na fíneálacha arna n-eisiúint in aghaidh dlíthe frith-éillithe agus frithbhreabaireachta a shárú do phionóis éigeantacha airgeadaíochta de thoradh sáruithe ar dhlíthe frith-éillithe agus frithbhreabaireachta a ghearrann cúirt, coimisiún nó údarás eile rialtais, a íoctar le státchiste poiblí.
Tá an treoraíocht atá le fáil sna ranna thíos ceaptha chun cur i bhfeidhm na gceanglas maidir le nochtadh inbhuanaitheachta atá le fáil i míreanna 44 go 65 d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Moladh ón gCoimisiún maidir le caighdeán tuairiscithe inbhuanaitheachta deonach le haghaidh gnóthais bheaga agus mheánmhéide a éascú.
Tá an treoraíocht thíos beartaithe mar chuid d’éiceachóras lena bhféadfaí forbairt treoraíochta breise maidir le tacaíocht ag EFRAG a áireamh freisin, uirlisí digiteacha breise agus tacaíocht do chur chun feidhme (gníomhaíochtaí oideachasúla, rannpháirtíocht páirtithe leasmhara agus araile), arb éard is aidhm dó tuiscint ar roinnt de na gnéithe teicniúla sa treoraíocht a éascú.
Straitéis: Samhail Ghnó agus Inbhuanaitheacht – Tionscnaimh Ghaolmhara
148.
Agus tuairisc á tabhairt ar na príomhghaolmhaireachtaí idir tomhaltóirí agus soláthróirí faoi mhír 47 (c), nochtfaidh an gnóthas líon measta na soláthróirí, agus a gcuid earnálacha agus limistéir gheografacha ghaolmhara (i.e. tíortha).
Tuairisc ar chleachtais, beartais agus tionscnaimh amach anseo chun aistriú i dtreo geilleagar níos inbhuanaithe
149.
Féadfaidh gnóthais úsáid a bhaint as an teimpléad seo a leanas chun tuairisciú ar phointí sonraí C2.
Má d’fhreagair tú TÁ maidir le cleachtais atá ann cheana/ beartais/ tionscnaimh amach anseo i nochtadh B2, tabhair tuairisc go hachomair orthu i dteannta a ngníomhaíochtaí ina dhiaidh sin. (I gcás ina gcumhdaítear soláthróirí nó cliaint leis an gcleachtas/ beartas/ tionscnamh amach anseo, luafaidh an gnóthas é sin)
Má d’fhreagair tú TÁ maidir le spriocanna i nochtadh B2, sonraigh iad.
Féadfaidh an gnóthas a thabhairt le fios cad é an leibhéal is sinsearaí i measc a chuid fostaithe atá freagrach as na beartais a chur chun feidhme i gcás ina bhfuil cinneadh déanta ag an ngnóthas ina leith sin.
Ábhar machnaimh agus tuairisciú á dhéanamh ar astaíochtaí GCT faoi B3 (Bunmhodúl)
150.
Agus cinneadh á dhéanamh cé acu is iomchuí nó nach iomchuí é Raon feidhme 3 a nochtadh tar éis mhír 50, féadfaidh an gnóthas a chuid astaíochtaí GCT iomlána faoi Raon feidhme 3 a scagdhealú bunaithe ar na 15 chatagóir Raon feidhme 3 arna sainaithint ag Prótacal GCT leis na meastacháin iomchuí agus tuairisciú tríd an bhfaisnéis sin a áireamh leis trí thagairt a dhéanamh di. Ceadaítear leis sin do shainaithint agus nochtadh a chatagóirí suntasacha Raon feidhme 3, bunaithe ar mhéid a chuid astaíochtaí measta GCT agus critéir eile arna gcur ar fáil ag an gCaighdeán Corparáideach Cuntasaíochta agus Tuairiscithe do Phrótacal GCT (Raon feidhme 3) (Leagan 2011, lch. 61 agus 65-68) nó EN ISO 14064-1:2018 Iarscríbhinn H.3.2, amhail caitheamh airgeadais, tionchar, rioscaí agus deiseanna gaolmhara aistrithe, nó tuairimí páirtithe leasmhara.
Na FBManna a oibríonn le próisis mhonaraithe, agraibhia, foirgníochta réadmhaoine agus phacáistíochta, is dócha go mbainfidh catagóirí suntasacha Raon feidhme 3 leo (Nóta Teicniúil CDP: Ábharthacht Chatagóirí Raon feidhme 3 de réir Earnála, 2024), a d’fhéadfaí a mheas mar ábhartha don tuairisciú in earnáil an ghnóthais.
Is féidir le laghduithe ar astaíochtaí a bheith ina ndúshlán agus deis do ghnóthas, óir is minic a éilíonn sé athruithe ar fhíorchás straitéiseach agus oibríochtúil na gnólachta. Leis an sprioc chun astaíochtaí a laghdú, is féidir go mbeidh gá le tosaíochtaí straitéiseacha agus airgeadais. Leis an dícharbónú, is féidir go mbeidh infheistíocht tosaigh thábhachtach de dhíth mar shampla ar fhlít feithiclí a leictriú, teicneolaíochtaí nua a chur chun feidhme leis an ídiú fuinnimh a laghdú nó línte nua táirgí a fhorbairt nach mbraitheann an oiread céanna ar ábhair atá dian ar charbón. Ar an taobh eile de, má chuirtear réitigh ísealcharbóin chun feidhme le laghdú ar astaíochtaí GCT a bhaint amach, is féidir costais an fhuinnimh agus na n-ábhar ceannaithe a laghdú go mór. Is minic a fheiceann na gnóthais atá ag tabhairt faoi aistear dícharbónúcháin coigeartuithe tábhachtacha atá le cur i gcrích ar a samhlacha gnó nó ar a n-oibríochtaí laethúla. Mar shampla, féadfaidh gur gá do ghnóthas seirbhísí lóistíochta agus seachadta a bhainistiú flít a athdhearadh le bristeacha féideartha ar sheirbhís a íoslaghdú de bharr an ghá chun feithiclí a luchtú ar bhonn tráthrialta. Aon ghnóthas monaraíochta earraí tomhaltais atá ag beartú comhpháirt dá tháirge a ionadú le rogha malartach inbhuanaithe ísealcharbóin, d’fhéadfadh a bheith air am agus acmhainní a leithdháileadh don nuálaíocht táirgí agus don chuardach le haghaidh soláthróirí nua. Féadfaidh na hiarrachtaí sin, ar a seal, costais a laghdú, ábhair nua a rochtain, láithreacha oibre nua a chruthú agus maoiniú breise a mhealladh, rud a chruthaíonn ní hamháin gur dúshlán é astaíochtaí GCT a laghdú, ach gur deis straitéiseach gnó é freisin. Sa chomhthéacs sin, is tomhas tábhachtach iad spriocanna le haghaidh laghduithe ar GCTanna ar an bhfreagairt don ghá atá le haistriú inbhuanaithe, óir cuireann siad ar a gcumas do ghnóthais an t-athrú a bhainistiú ar bhealach córasach, rialaithe agus eagraithe.
Is gealltanas í sprioc laghdaithe astaíochtaí GCT chun astaíochtaí GCT an ghnóthais a laghdú i mbliain éigin amach anseo i gcomparáid leis na hastaíochtaí arna dtomhas le linn bonnbhliain roghnaithe. Gníomhaíochtaí a bhféadfadh sé go dtiocfadh laghduithe astaíochtaí astu lena n-áirítear, mar shampla, leictriú, leictreachas ó fhoinsí fuinnimh in-athnuaite, forbairt táirgí inbhuanaithe, etc. Éilíonn Nochtadh C3 go nochtann an gnóthas spriocanna laghdaithe astaíochtaí GCT i gcás a astaíochtaí Raon feidhme 1 agus Raon feidhme 2.
Ní chuirfear aistrithe agus astaíochtaí seachanta san áireamh mar laghdú ar ollastaíochtaí GCT an ghnóthais. Tá sé sin amhlaidh de bharr idirdhealú tábhachtach idir cleachtais chuntasaíochta le haghaidh astaíochtaí comhlána GCT (cuntasaíocht fardail) agus aistrithe GCT agus astaíochtaí seachanta (bunaithe ar thionscadal nó cuntasaíocht idirghabhála). Tá ollastaíochtaí GCT an ghnóthais ceaptha chun astaíochtaí iarbhír a scaoiltear sa chomhshaol a rianú, rud a sholáthraíonn bonnlíne chomhsheasmhach agus inchomparáide chun spriocanna GCT a shocrú. Ar an láimh eile de, baineann astaíochtaí seachanta agus aistrithe dé-ocsaíde carbóin, le sainghníomhaíochtaí tionscadail an ghnóthais, rud a chiallaíonn go ndéantar a chuntasaíocht ar leithligh ó astaíochtaí comhlána GCT.
Leis an gcleachtas sin a leanúint, ní foláir don ghnóthas idirdhealú a dhéanamh idir a astaíochtaí comhlána GCT agus tionchair eile nach bhfuil gafa ann, amhail aistrithe GCT agus astaíochtaí seachanta. Tagraíonn aistrithe do tharraingt GCT as an atmaisféar de thoradh gníomhaíochtaí an duine d’aon ghnó. D’fhéadfaí a áireamh i measc samplaí de na gníomhaíochtaí sin fás plandaí (aistriú CO2 atmaisféaraigh trí fhótaisintéis) agus gabháil dhíreach CO2 ón aer, agus is iondúil a nasctar iad le stóráil leantach CO2. Is iondúil go dtagraítear d’astaíochtaí seachanta GCT mar astaíochtaí a tharlódh ina mhalairt de chás, ach nár tharla de bharr gníomhaíochtaí an ghnóthais. Féadfar a áireamh leo sin táirgí agus teicneolaíochtaí nua a thabhairt isteach lena laghdaítear an t-éileamh ar a gcoibhéisí atá dian ar charbón, mar shampla réitigh insliúcháin i bhfoirgneamh ina seachnaítear an t-éileamh ar sheirbhísí fuinnimh ansin. Is féidir tuilleadh faisnéise maidir leis na coincheapa a bhaineann le haistrithe carbóin agus astaíochtaí seachanta a aimsiú sa Treoraíocht i ndáil le Prótacal GCT maidir le hEarnáil na Talún agus Aistrithe.
Is ionann bonnbhliain agus bliain ar féidir astaíochtaí GCT reatha an ghnóthais a thomhas lena hais. Go ginearálta, ba cheart don bhonnbhliain a bheith mar bhliain le déanaí agus ionadaíoch ar astaíochtaí GCT ina mbíonn sonraí infhíoraithe le fáil.
Is í an spriocbhliain an bhliain amach anseo ina bhfuil sé mar aidhm ag an ngnóthas dearbhmhéid nó méid céatadánach de laghduithe ar astaíochtaí GCT a bhaint amach. Ba cheart tréimhse idir 1 bhliain amháin agus 3 bliana a bheith i gceist leis ón mbonnbhliain go dtí sprioc ghearrthéarmach. Féadfar spriocanna níos fadtéarmaí a chur san áireamh freisin, mar shampla, le haghaidh tréimhsí idir 20 agus 30 bliain (e.g. 2040 nó 2050). Moltar do ghnóthais spriocluachanna a áireamh don spriocbhliain ghearrthéarmach 2030 ar a laghad, agus más indéanta, don bhliain fhadtéarmach 2050. Ó 2030 ar aghaidh, moltar an bhonnbhliain agus an spriocbhliain a thabhairt cothrom le dáta le haghaidh spriocanna laghdaithe astaíochtaí GCT tar éis gach tréimhse 5 bliana.
Le sprioc a shocrú, ba cheart do ghnóthais an fhianaise eolaíochta atá ann cheana maidir le maolú ar GCT a thabhairt san áireamh. Molann an SBTi sprioc thras-earnála maidir le laghdú ar astaíochtaí GCT -42 % faoi 2030 agus -90 % faoi 2050 (agus 2020 mar bhonnbhliain). Tá bealach cuíchóirithe socraithe spriocanna á mholadh ag SBTi freisin le haghaidh gnóthais bheaga agus mheánmhéide (6). Is ann do chonairí sonracha freisin de réir earnála, agus féadfaidh na gnóthais iad a mheas agus a spriocanna laghdaithe astaíochtaí GCT á socrú acu.
Le laghdú tapa ar astaíochtaí díreacha agus indíreacha araon a bhaint amach, tá roinnt gníomhartha simplí ann is féidir leis an ngnóthas a ghlacadh. Féadann roinnt gníomhaíochtaí a bheith éasca, ach mar sin féin is féidir laghdú suntasach ar astaíochtaí teacht leo agus tacaíocht don ghnóthas chun a chuid spriocanna a bhaint amach. Mar shampla, tiocfaidh laghdú ar astaíochtaí ó leictriú an fhlít feithiclí trí fheithiclí a ritheann ar bhreoslaí iontaise a ionadú le feithiclí leictreacha, a luaithe a bheidh an flít roimhe ionadaithe. Is féidir go gciallaíonn sé sin laghdú suntasach ar astaíochtaí, go háirithe le haghaidh gnó a bhraitheann ar an iompar. Ar an gcaoi chéanna, is bealach éifeachtach simplí agus gníomh dícharbónúcháin indéanta é timaistir agus taistil ghnó i gcarr a ionadú le malairtí ísealcharbóin amhail rothair nó iompar poiblí. Limistéar eile sofhuascailte is ea athbhreithniú a dhéanamh ar bhainistíocht fuinnimh inmheánach agus í a thabhairt cothrom le dáta chuig trealamh atá tíosach ar fhuinneamh, agus an chothabháil a chomhtháthú le gnáthoibríochtaí gnó. Trí threalamh agus innealra a chothabháil go tráthrialta, agus iad a ionadú le malairtí níos tíosaí ar fhuinneamh i gcás inar féidir, is féidir leis an ngnóthas a ídiú fuinnimh a laghdú. Is féidir trealamh amhail coirí, córais teileachumarsáide, teaschaidéil, aerchóireáil, etc. a áireamh leis an trealamh den sórt sin. Trí chothabháil thráthrialta is féidir a n-oibriú éifeachtúil a áirithiú, caitheamh agus cuimilt a íoslaghdú agus an dramhaíl a íoslaghdú. Trí chórais a uathoibriú freisin agus amadóirí a úsáid chun tréimhsí úsáide a shainiú, beidh an gnóthas in ann astaíochtaí an trealaimh sin a ísliú níos faide fós.
Tacar gníomhartha faoi láthair agus amach anseo is ea plean aistrithe aeráide don mhaolú ar an athrú aeráide, atá beartaithe le bheith ag teacht le samhail, straitéis agus oibríochtaí gnó an ghnóthais, leis an bpríomhsprioc dhomhanda uileghabhálach chun an téamh domhanda a theorannú chuig 1.5 °C. Agus sprioc laghdaithe GCT mar bhonn taca faoi atá comhoiriúnach leis an sprioc sin, is é an tábhacht a bhaineann le plean aistrithe a bheith i bhfeidhm gur féidir tuiscint a fháil ar an gcaoi a mbogfaidh an gnóthas i dtreo geilleagar ísealcharbóin agus rian á choinneáil ar an dul chun cinn atá déanta. Feidhmíonn plean aistrithe mar shásra don chuntasacht agus trédhearcacht, rud a thug leid do ghnóthais conairí inchreidte a fhorbairt leis an athrú aeráide a mhaolú trína ghníomhartha.
D’fhéadfaí tacú le plean aistrithe inchreidte a chur ar bun don ghnóthas le heilimintí amhail (a) freagrachtaí agus róil shoiléire a shainaithint; (b) an plean a chomhtháthú le straitéis gnó agus pleanáil airgeadais an ghnóthais; (c) lena n-áirítear faisnéis maidir le luamháin agus conairí an dícharbónúcháin chomh maith le táscairí inchainníochtaithe ar féidir faireachán a dhéanamh orthu trí thréimhsí réamhshainithe; (d) ceadú d’athbhreithniú agus nuashonrú tráthrialta tar éis comhairliúcháin le páirtithe leasmhara de réir mar is cuí; agus (e) iomláine a chuid oibríochtaí féin a chumhdach agus, an oiread agus is féidir, an slabhra luacha nó míniú a thabhairt ar bhealach eile maidir le haon teorannú.
Féadfaidh gnóthais a nochtann spriocanna i gcomhréir le Rialachán EMAS Iarscríbhinn IV B (d) a spriocanna laghdaithe GCT a úsáid chun ceanglas TD-FBM a chomhlíonadh má tá spriocanna den sórt sin socraithe aige. Féadfaidh an gnóthas tacú freisin leis an nochtadh seo trí chur chun feidhme chóras bainistíochta comhshaoil EMAS agus nascadh le EN ISO 14001:2015 mar a leagtar amach le Rialachán EMAS Iarscríbhinn II B A.6.2.1 agus B.5 (cuspóirí comhshaoil).
Treoraíocht faoin gcaoi chun próisis mhonaraíochta, foirgníochta agus /nó pacáistíochta a shainaithint
163.
Le próisis mhonaraíochta, foirgníochta agus/nó phacáistithe a shainaithint, féadfaidh an gnóthas tagairt a dhéanamh do na gníomhaíochtaí sin a thagann faoi réir Roinn C – Monaraíocht, Roinn F Foirgníocht chomh maith le hAicme O82.92 ‘Gníomhaíochtaí pacáistithe’ d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/137.
Is iad na guaiseacha atá bainteach leis an aeráid is cúis leis na rioscaí fisiceacha atá bainteach leis an aeráid a eascraíonn as na tionchair a bhíonn ag an athrú aeráide ar an ngnóthas. Is féidir iad a aicmiú ina nguaiseacha géara, a eascraíonn as teagmhais ar leith (amhail triomaigh, tuilte, frasaíocht as cuimse agus falscaithe), agus ina nguaiseacha ainsealacha (amhail teochtaí athraitheacha, ardú ar leibhéal na mara agus creimeadh ithreach), a eascraíonn as athruithe níos fadtéarmaí ar an aeráid (Rialachán Tarmligthe (AE) 2021/2139 ón gCoimisiún). Tá feidhm ag rioscaí fisiceacha de bharr guaiseacha atá bainteach leis an aeráid, neamhchosaint shócmhainní agus ghníomhaíochtaí an ghnóthais ar na guaiseacha sin, agus a íogaire atá an gnóthas ar na guaiseacha sin. Is samplaí de ghuaiseacha atá bainteach leis an aeráid iad tonnta teasa, minice mhéadaithe na dteagmhas adhaimsire, ardú ar leibhéal na mara, tuilte tobdhíle lochanna oighreacha agus athrú ar phatrúin frasaíochta agus ghaoithe. Is féidir rioscaí fisiceacha atá bainteach leis an aeráid a shainaithint agus a shamhaltú le cásanna aeráide ina meastar treochtaí astaíochtaí arda amhail IPCC SSP5-8.5.
Féadfaidh teagmhais aistrithe a bhaineann le haeráid (de réir Mholtaí an Tascfhórsa um Nochtaí Airgeadais a bhaineann leis an Aeráid, (TCFD), 2017) a bheith bunaithe ar bheartais agus ar dhlí (e.g. oibleagáidí feabhsaithe tuairiscithe astaíochtaí), ar theicneolaíocht (e.g. costais an aistrithe chuig teicneolaíocht astaíochtaí níos ísle), ar mhargadh (e.g. costas méadaithe na n-amhábhar) agus ar cháilmheas (e.g. cás méadaithe páirtithe leasmhara).
Tagraítear le Rioscaí comhlán a bhaineann leis an aeráid do rioscaí fisiceacha comhlána agus rioscaí aistrithe comhlána a d’fhéadfadh a bheith i gceist de thoradh neamhchosaint sócmhainní agus gníomhaíochtaí gnó an ghnóthais ar ghuaiseacha a bhaineann leis an aeráid.
Saintréithe breise (ginearálta) den lucht saothair
167.
Leis an gcóimheas idir mná agus fir a fháil amach, roinn an líon fostaithe baineanna ar an líon fostaithe fireanna ar leibhéal bainistíochta. Gheofar amach an cion idir mná agus fir i do chuideachta uaidh sin.
Mar shampla, má tá 28 fostaí baineann agus 84 fostaí fireann ar leibhéal bainistíochta, bheadh an cóimheas idir fir agus mná ag 1:3, rud a chiallódh go mbeadh triúr fear ann in aghaidh gach mná ar leibhéal bainistíochta.
Ba iad seo a leanas na tosca ábhartha le tabhairt san áireamh ag gnóthas agus cinneadh á dhéanamh an líon oibrithe féinfhostaithe agus oibrithe sealadacha a nochtadh nó gan é a nochtadh de réir mhír 60: (1) an cóimheas idir fostaithe agus oibrithe féinfhostaithe agus sealadacha, go háirithe i gcás tuilleamaíocht shuntasach agus/nó mhéadaitheach nó (2) nuair is mó an riosca ó thionchair shóisialta dhiúltacha ar oibrithe féinfhostaithe nó deonacha i gcomparáid le fostaithe an ghnóthais é féin.
Taispeántar sa tábla seo a leanas an chaoi a bhféadfaí faisnéis a chur i láthair maidir le daoine féinfhostaithe gan phearsanra atá ag obair go heisiach don ghnóthas agus do na hoibrithe sealadacha arna gcur ar fáil ag gnóthais atá gafa den chuid is mó le gníomhaíochtaí fostaíochta.
Cineálacha oibrithe
An líon daoine féinfhostaithe agus oibrithe sealadacha atá bainteach i ngníomhaíochtaí fostaíochta
An líon iomlán daoine féinfhostaithe gan phearsanra a oibríonn go heisiach don ghnóthas
An líon iomlán oibrithe sealadacha arna gcur ar fáil ag gnóthais a bhíonn páirteach go príomha i ngníomhaíochtaí fostaíochta
Is féidir le gnóthais tagairt a dhéanamh do Chód NACE O78 le haghaidh oibrithe sealadacha arna soláthar ag gnóthais a bhíonn gafa go príomha le ‘gníomhaíochtaí fostaíochta’.
Faisnéis bhreise maidir lena lucht saothair féin - Beartais agus próisis um chearta an duine
173.
Na gnóthais ag a bhfuil próiseas díchill chuí i bhfeidhm do chearta an duine, is féidir leo freagairt go dearfach (TÁ) agus d’fhéadfaidís soiléiriú a thabhairt maidir le hinneachar na mbeartas agus/nó na bpróiseas leis an roghchlár aníos.
Teagmhais dhiúltacha thromchúiseacha a bhaineann le cearta an duine
174.
Tagraítear le ‘teagmhas deimhnithe‘ do chaingean dlí nó gearán a chláraítear leis an ngnóthas nó leis na húdaráis inniúla trí phróiseas foirmiúil, nó cás de neamh-chomhlíonadh arna shainaithint ag an ngnóthas trí nósanna imeachta bunaithe. Ar nósanna imeachta bunaithe chun cásanna neamhchomhlíonta a shainaithint is féidir iniúchtaí ar chóras bainistíochta, cláir faireacháin fhoirmiúla, nó sásraí casaoide a áireamh.
Ioncaim ó earnálacha áirithe agus eisiamh ó thagarmharcanna tagartha an Aontais Eorpaigh
175.
Is breoslaí iontaise, arna sainiú in Airteagal 2(62), de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, iad na foinsí neamh-inathnuaite fuinnimh atá bunaithe ar charbón amhail breoslaí soladacha, gás nádúrtha agus ola.
Tagraítear le táirgeadh ceimiceán do na gníomhaíochtaí a liostaítear faoi Roinn C Rannán 20.2 d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/137, i.e. monarú lotnaidicídí agus táirgí agraiceimiceacha eile.
Mar a shainmhínítear le hAirteagal 12.1 de Rialachán Tarmligthe Rialachán (AE) 2020/1818 ón gCoimisiún, is iad seo a leanas na cuideachtaí a eisiatar ó na Tagarmharcanna AE atá ailínithe le Comhaontú Pháras:
(a)
cuideachtaí a dhíorthaíonn 1 % nó níos mó dá n-ioncam ó ghual crua agus lignít a thaiscéaladh, mianadóireacht a dhéanamh orthu, iad a eastóscadh, a dháileadh nó a scagadh;
Cóimheas éagsúlachta inscne sa chomhlacht rialachais
178.
Tagraítear leis an gcomhlacht rialachais don údarás cinnteoireachta is airde i gcuideachta. Ag brath ar an dlínse ina bhfuil an chuideachta suite, agus ar a haicmiúchán mar eintiteas dlítheanach, is féidir leis an gcomhlacht rialachais bheith éagsúil de réir formáide.
Ar bhunús na gceanglas atá le fáil in RNAI, déantar cóimheas éagsúlachta inscní an chomhlachta rialachais a ríomh mar chóimheas meánach idir comhaltaí boird baineanna agus fireanna. Sampla
Tá comhlacht rialachais ar FBM áirithe comhdhéanta de sheisear comhaltaí, lena n-áirítear triúr ban. Is é a haon an cóimheas éagsúlachta inscne – tá ball fireann amháin ann le haghaidh gach baill bhaineann.
(1)Prótacal Gáis Ceaptha Teasa. Caighdeán Corparáideach Cuntasaíochta agus Tuairiscithe Phrótacal GCT – Eagrán Leasaithe. Institiúid Acmhainní an Domhain & Comhairle Dhomhanda na nGnóthas um Fhorbairt Inbhuanaithe. ↩
(2)Prótacal Gáis Ceaptha Teasa. Caighdeán Corparáideach Cuntasaíochta agus Tuairiscithe Phrótacal GCT – Eagrán Leasaithe. Institiúid Acmhainní an Domhain & Comhairle Dhomhanda na nGnóthas um Fhorbairt Inbhuanaithe. ↩
(3)SEI agus CCAC (2022). Treoir Phraiticiúil do Ghnólachtaí maidir le Measúnú um Astaíochtaí Aerthruailleán. Institiúid Comhshaoil Stócólm (SEI) agus An Chomhghuaillíocht Aeráide agus Aeir Ghlain (CCAC). ↩
(4)Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/1288 ón gCoimisiún an 6 Aibreán 2022 lena bhforlíontar Rialachán (AE) 2019/2088 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le caighdeáin theicniúla rialála lena sonraítear na mionsonraí maidir le hábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil leis an bprionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’, lena sonraítear ábhar, modheolaíochtaí agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le táscairí inbhuanaitheachta agus drochthionchair inbhuanaitheachta, agus ábhar agus cur i láthair na faisnéise i ndáil le cur chun cinn saintréithe comhshaoil nó sóisialta agus cuspóirí infheistíochta inbhuanaithe i ndoiciméid réamhchonarthacha, ar shuíomhanna gréasáin agus i dtuarascálacha tréimhsiúla, C/2022/1931, IO L 196, 25.7.2022, lgh. 1–72. ↩
(5)D’fhéadfaí gluaisteáin, árachas sláinte príobháideach, árachas saoil agus cláir folláine a áireamh i measc na samplaí. ↩
(6)Tairgeann SBTI acmhainní freisin do FBManna chun spriocanna eolaíocht-bhunaithe a shocrú. ↩
